ตำนาน "ตุ๊กตาดะรุมะ" ตุ๊กตาโชคลาง ที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในประเทศญี่ปุ่น

เรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อ ประเทศญี่ปุ่น มีเรื่องราวความเชื่อหลายหลายรูปแบบ ไม่แพ้ชาติใดในโลก ทั้งที่เห็นได้ทั่วไปตามสากลโลก หรือแม้แต่ความเชื่อแปลก ๆ ที่พบเห็นได้ที่ญี่ปุ่นที่เดียวเท่านั้น และหนึ่งในความเชื่อเหล่านั้นก็คือ เรื่องราวของ “ตุ๊กตาดะรุมะ” ตุ๊กตาโชคลาง หรือ ตุ๊กตาสัญลักษณ์แห่งความหวัง ที่เป็นขวัญและกำลังใจของผู้ครอบครอง

"ดะรุมะ" มาจาก “だるま” มาจาก "ท่านดะรุมะ" ผู้เป็นสังฆปรินายกองค์ที่ 28 หรือ ตะโม ภิกขุ หรือ พระโพธิธรรม หรือชื่อที่คนไทยคุ้นเคยกันดีว่า “ตั๊กม้อ” (達磨) พระภิกษุชาวอินเดียผู้ก่อตั้งนิกายเซ็น และยังเป็นผู้ก่อตั้งวัดโชลิน (少林寺) ในประเทศจีน หรือก็คือ “วัดเส้าหลิน” ต้นกำเนิดของวิทยายุทธจีนที่รู้จักกันดีทั่วโลกนั่นเอง ลักษณะของตุ๊กตาดะรุมะจะมีหนวดและเคราดำ ไม่มีแขน ไม่มีขา และเพราะว่าส่วนฐานด้านล่างมีลักษณะโค้งกลมมน และมีน้ำหนักมาก ในขณะที่ส่วนด้านบนจะมีน้ำหนักเบาจึงทำให้ตุ๊กตาดะรุมะจัดเป็นประเภท ตุ๊กตาล้มลุก (roly-poly dolls) ชนิดหนึ่ง

มีตำนานเล่าขานกันว่า ท่านดะรุมะมีชีวิตอยู่ในช่วงสมัยต้นศตวรรษที่ 5 เป็นเจ้าชายองค์ที่ 3 ของกษัตริย์แห่งแคว้นคันธาระแห่งอินเดีย มีความสนใจในพระธรรมอย่างลึกซึ้ง จึงได้ออกบวชตั้งแต่ยังเยาว์ จนกระทั่งแตกฉานในพระธรรม และกลายเป็นพระเถระชั้นผู้ใหญ่ในชมพูทวีป จากนั้นท่านดะรุมะ จึงเดินทางเข้าสู่ประเทศจีนในช่วงสมัยราชวงศ์เหนือ-ใต้ (หนานเป่ยเฉา) แล้วก่อตั้งนิกายฌาน (Dhyan) หรือ เซ็น (Zen) ตามสำเนียงญี่ปุ่น

ส่วนการเรียกนิกายดังกล่าวว่า ฌาน (เซ็น) นั้น เป็นเพราะว่าเน้นการตั้งจิตสมาธิ และการเข้าฌานเพื่อใช้สติสมาธิในการดับทุกข์เพื่อบรรลุสู่นิพพาน ท่านเคยนั่งบำเพ็ญสมาธิ โดยหันหน้าเข้าหากำแพงนานถึง 9 ปีจนบรรลุสำเร็จเป็นพระอรหันต์ ทำให้นิกายเซ็นแพร่หลายจากจีนสู่เกาหลี และญี่ปุ่นตามลำดับ สำหรับประเทศญี่ปุ่นแล้ว นิกายเซ็นเป็นนิกายที่สำคัญที่สุด และกล่าวกันว่า เพราะท่านดะรุมะชอบสวมจีวรสีแดงอยู่เป็นนิจ เมื่อมีการสร้างตุ๊กตาล้มลุกดะรุมะ จึงนิยมสร้างให้มีลักษณะสวมชุดจีวรสีแดงดังกล่าว

บันทึกเรื่องเล่าเกี่ยวกับท่านดะรุมะในประเทศญี่ปุ่นนั้นมีปรากฏอยู่หลายเรื่อง ดังเช่นการแพร่หลายของรูปเคารพท่านดะรุมะจนกลายมาเป็น ตุ๊กตาดะรุมะนั้น แพร่หลายมาจากจีนสู่ญี่ปุ่นครั้งแรกที่เมืองนางาซากิ สมัยเอโดะ จนเป็นสัญลักษณ์แห่งการขอพรตามความหวังที่นิยมไปทั่วเกาะญี่ปุ่น ส่วนสาเหตุที่ตุ๊กตาดะรุมะมีสีแดง ยังเล่าขานกันว่า ในสมัยโบราณ ญี่ปุ่นเกิดโรคระบาดครั้งใหญ่คือโรคฝีดาษ (ไข้ทรพิษ) หากระบายสีตุ๊กตาดะรุมะด้วยสีแดง อันเป็นสีจีวรประจำตัวของท่าน จะทำให้พวกวิญญาณชั่วร้ายหวาดกลัว อีกทั้งเทพเจ้าแห่งโรคฝีดาษก็ไม่ชอบสีแดงเช่นกัน ดังนั้น จึงมีธรรมเนียมกันว่า หากให้ตุ๊กตาดะรุมะสวมจีวรแดงเป็นของขวัญแก่เด็กๆ ก็จะทำให้เด็กๆ เหล่านั้นพ้นจากโรคภัย และเคราะห์ร้าย ธรรมเนียมในการขอพรจากตุ๊กตาดะรุมะแบบญี่ปุ่นนั้น จะมีการเขียนพรที่ขอหรือความหวังที่ต้องการ ด้วยตัวอักษรญี่ปุ่นแบบคันจิ ไว้ที่ด้านล่างใต้คาง รวมทั้งยังเขียนความปรารถนานั้นเพิ่มเติมไว้ตรงบริเวณข้างศีรษะด้านซ้าย และด้านขวา

เมื่อแรกที่ได้ตุ๊กตาดะรุมะมานั้น ดวงตาทั้งสองข้างจะว่างเปล่า ผู้เป็นเจ้าของจะต้องใช้หมึกดำเติมลงให้เป็นวงกลมสีดำเหมือนลูกตา และตั้งจิตอธิษฐานถึงความปรารถนาที่หวังจะให้เป็นจริง และเมื่อวันหนึ่งข้างหน้า ความหวังนั้นกลายเป็นจริงดั่งที่ปรารถนา ให้เราวาดลูกตาดวงที่สองให้ครบทั้งสองข้าง ตุ๊กตาดะรุมะก็จะมีดวงตาครบสมบูรณ์

ตุ๊กตาดะรุมะอาจได้มาด้วยการซื้อหา เช่นเดียวกับที่ชาวญี่ปุ่นนิยมส่งมอบตุ๊กตาดะรุมะเป็นของขวัญของกำนัล วัดหลายแห่งในประเทศญี่ปุ่นยังมีตุ๊กตาดะรุมะจำหน่ายให้แก่ผู้ที่ศรัทธา โดยจะมีตราเครื่องหมายของวัดประทับอยู่ และเมื่อถึงปลายปีจะมีธรรมเนียมในการเผาตุ๊กตาดะรุมะของผู้ที่เป็นเจ้าของและได้สมหวังดังปรารถนาไปแล้วนั้น นำมาเผารวมกันเพื่อส่งสารขอบคุณไปสู่สรวงสวรรค์ การเผาตุ๊กตาดารุมะเรียกว่า “Daruma Kuyo” ซึ่งแต่ละวัดนั้นก็มีมีพิธีเผากันแตกต่างกันออกไป และ ไม่ใช่ทุกวัดที่มี่การทำพิธีนี้ โดยปกติแล้ว การเผาตุ๊กตาดารุมะจะต้องเผาที่วัดของตัวเองเท่านั้น ตุ๊กตาดารุมะแต่ละตัวจะมีสัญลักษณ์ของวัดติดไว้อย่างชัดเจน จากนั้น หากผู้ใดจะตั้งความหวังในสิ่งใหม่ก็จะต้องเลือกหาตุ๊กตาดะรุมะตัวใหม่กันอีกครั้ง

ตุ๊กตาดะรุมะจะมีการสร้างไว้หลายขนาด ขนาดเล็กๆ ตั้งแต่ 5 เซนติเมตร ไปจนถึงขนาดใหญ่ถึง 60 เซนติเมตร การระบายสีบนตัวตุ๊กตาดะรุมะ แน่นอนว่าสิ่งที่พบเห็นโดยทั่วไปคือ “สีแดง” ตามตำนานเก่าแก่ในอดีต

ในสมัยเมจิเริ่มมีการผลิตดารุมะนำโชค 5 สีขึ้นมาเรียกว่า Goshiki Daruma (五色だるま) ซึ่งแปลตรงตัวได้เลยว่า ดารุมะห้าสี สีที่เริ่มผลิตได้แก่ สีฟ้า สีเหลือง สีแดง สีขาว และ สีดำ เป็นตัวแทนของ ดิน น้ำ ลม ไฟ และอากาศ ปัจจุบัน ดารุมะนำโชค มีหลายลักษณะในการจัดเซทขึ้นมา สีของดารุมะทั้งเซทอาจจะไม่เหมือนต้นฉบับแรก ๆ เสมอไป มีความหลากหลายของสีสันมากขึ้นเช่น สีทอง สีม่วง หรือสีชมพู ตามสมัยนิยมทั่วไป

♠♣♥♦♠♣♥♦♠♣♥♦♠♣♥♦♠♣♥♦