“กระท่อม” เคยเป็นยาเสพติดมาตั้งนาน ปัจจุบันกลับไม่ใช่ เพราะอะไร ? ใช้อย่างไรเป็นประโยชน์ อย่างไรเป็นโทษ ?

    พืชกระท่อม   เคยเป็น 1 ใน 4 ชนิดที่อยู่ในบัญชียาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 ของ พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522  ซึ่งยาเสพติดประเภทที่ 5  เป็นยาเสพติดให้โทษที่มิได้เข้าข่ายอยู่ในยาเสพติดประเภทที่ 1 ถึง 4  ยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 นี้ ได้แก่ กัญชา, พืชกระท่อม, พืชฝิ่น และ เห็ดขี้ควาย  

     กระทอม เป็นพืชยืนต้นขนาดกลาง พบมากในแถบทวีปเอเชีย ใบมีลักษณะคล้ายใบกระดังงาหรือใบฝรั่ง    มีดอกกลมโตเท่าผลพุทรา  มีสถานะเป็นยาเสพติดให้โทษนานถึง 41 ปี และเพิ่งได้รับการปลดออกจากสถานะยาเสพติด มาเป็นพืชที่ประชาชนปลูกเพื่อการบริโภคและขายได้ทั่วไป โดยเมื่อวันที่ 26 พ.ค.2564 ได้มีพระราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 8) พ.ศ.2564 ซึ่งมีสาระสำคัญคือ การปลดพืชกระท่อมออกจากยาเสพติดให้โทษ มีผลบังคับใช้ 90 วัน นับแต่วันประกาศ  ซึ่งก็ครบ 90 วันมาตั้งแต่ 24 ส.ค.64 แล้ว

     เหตุผลส่วนหนึ่งที่กระท่อมได้รับการปลดออกจากสถานะยาเสพติด คือ

         1.กระท่อมมีสรรพคุณทางยา  สมัยโบราณมีการใช้ใบกระท่อมเพื่อรักษาการติดเชื้อในลำไส้ แก้ท้องเสียท้องร่วง บรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อ ลดไข้ บรรเทาอาการไอ ทำให้นอนหลับ โดยใช้ใบสดหรือใบแห้งนำมาเคี้ยว สูบ หรือชงเป็นน้ำชา กลุ่มผู้ใช้แรงงาน บริโภคใบกระท่อม ทำให้ลดความรู้สึกเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้า ทำงานได้ยาวนานขึ้น

        2.ในพืชกระท่อมมีสารสำคัญที่มีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา  จากการศึกษาทางเภสัชวิทยาพบว่า สารที่พบมากที่สุดเป็นสารกลุ่ม อัลคาลอยด์ (alkaloids) ถูกนำมาใช้ในการรักษาโรคอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะสาร ไมทราไจนีน (mitragynine) พบในพืชกระท่อมเท่านั้น

        3.กินพืชกระท่อมถูกวิธีมีประโยชน์มาก ถ้าไม่ถูกวิธีก็เป็นโทษมากเช่นกัน  การบริโภคกระท่อมในปริมาณต่ำ ๆ จะออกฤทธิ์กระตุ้น ลดอาการเมื่อล้า ทำงานได้นานขึ้น แต่ถ้าบริโภคในปริมาณสูง จะมีฤทธิ์กล่อมประสาท ถ้าเสพนาน ๆ อาจมีอาการท้องผูก นอนไม่หลับ คลื่นไส้อาเจียน  การรู้จักประมาณในการบริโภคก็มีประโยชน์ เสพมากไปก็มีโทษ

        4.เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสากลและบริบทของสังคมไทย  หลายประเทศที่อนุญาตให้ซื้อขายและส่งออกกระท่อมได้อย่างถูกกฎหมาย ในอังกฤษมีการขายกระท่อมทั้งใบสด ใบแห้ง ผง และสารสกัด ผู้บริโภคสามารถหาซื้อได้ไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์  คนไทยในบางพื้นที่มีการบริโภคพืชกระท่อมตามวิถีชาวบ้านซึ่งเห็นว่าเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ(ใช้ประมาณพอดี)  และเป็นสมุนไพรรักษาโรคได้หลายอย่าง

        อย่างไรก็ตาม พืชกระท่อม  ใบกระท่อม  เคยเป็นยาเสพติดมีโทษมาก่อน ถึงจะถูกปลดล็อกออกจากยาเสพติดเพราะเห็นว่ามีประโยชน์มากกว่า ก็มิใช่ว่าจะไม่มีโทษ ถ้าบริโภค หรือเสพในปริมาณมากก็มีโทษไม่น้อย ต้องศึกษาและปฏิบัติตามวิธีบริโภคด้วยจึงจะมีประโยชน์และ

ปลอดภัย