6 มูลเหตุ ที่ทำให้เกิดศาสนา

       ศาสนา  คือคำสอนที่ศาสดา นำมาเผยแแผ่ สั่งสอนให้มนุษย์ละเว้นจากความชั่ว กระทำแต่ความดี ให้ยึดถือปฏิบัติเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ เป็นบ่อเกิดแห่งความสามัคคี เป็นเครื่องดับความเร่าร้อนจิตใจ เป็นบ่อเกิดแห่งจริยธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี และเป็นดวงประทีปส่องโลกที่มืดมิดด้วยอวิชชา (ความไม่รู้) ให้สว่างไสวด้วยวิชชา (ความรู้)

      มูลเหตุแห่งการเกิดศาสนา   ศาสนา มีมูลเหตุเกิดหลายอย่าง หลายประการ ตามความเชื่อของประชาชนแต่ละกลุ่ม และสภาพแวดล้อมของแต่ละชุมชน ที่โน้มน้าวให้เกิดความเชื่อเช่นนั้น เมื่อสรุปพอจะกล่าวได้ว่ามี 6 ประการคือ

       1.เกิดจากความไม่รู้ (อวิชชา)  เช่น  ผู้ที่ไม่รู้เหตุผลทางดาราศาสตร์  เมื่อเกิดจันทรุปราคา และสุริยุปราคาขึ้นเพราะการโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ประชาชนที่ไม่รู้เหตุผลก็เรียกว่า เกิดราหูอมจันทร์ จึงยิงปืน จุดประทัด หรือตีเกราะ เคาะไม้ เพื่อให้ราหูตกใจแล้วจะได้หนีไป  ผู้ที่ไม่รู้เหตุผลทางชีวะวิทยา  พอเดินผ่านต้นไม้ใหญ่ ก็จะยกมือไหว้โดยชื่อว่า ต้นไม้นั้นเป็นที่สิงสถิตของเทพเจ้า  บางคนเดินผ่านภูเขาใหญ่หรือภูเขาที่มีหน้าผารูปแปลก ๆ ก็แสดงความเคารพภูเขานั้น  โดยถือว่ามีเทพเจ้าสิงสถิตอยู่   ผู้ที่ไม่รู้เหตุผลทางวิทยาศาสตร์  เมื่อเห็นรุ้งกินน้ำ ก็เข้าใจว่า เกิดจากอำนาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์บันดาลให้เกิดขึ้น  จึงทำนายไปตามความเข้าใจของตนว่า  รุ้งกินน้ำทางทิศเหนือ ฝนจะตกชุก รุ้งกินน้ำทางทิศใต้ ฝนจะแล้ง  เป็นต้น ความไม่รู้เหตุผลดังกล่าว ทำให้คนยึดถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์เป็นที่พึ่ง ที่ระลึก

      2.เกิดจากความกลัว  บางคน เมื่อเห็นปรากฏการณ์ธรรมชาติต่างๆ  ลมพายุ ฟ้าผ่า ฟ้าร้อง แผ่นดินไหว มีดาวหางปรากฏขึ้น ก็เกิดความกลัวจึงหาที่พึ่ง โดยคิดว่าปรากฏการณ์เหล่านั้นมีเทพเจ้าบันดาลให้เกิดขึ้น จึงได้อ้อนวอน บนบานศาลกล่าวให้เทพเจ้าเหล่านั้น โปรดระงับสิ่งเหล่านั้นเสีย

      3.เกิดจากความจงรักภักดี  คือ เชื่อในสิ่งนั้นว่ามีอำนาจเหนือคน หรือเชื่อในบุคคลว่ามีความดีที่เชื่อถือได้  จึงเกิดความเลื่อมใสในสิ่งนั้นหรือบุคคลนั้นว่า มีศักดิ์ศรีหรือมีจริยาวัตร ที่ควรแก่การยกย่อง  เมื่อมีความเชื่อความเลื่อมใส ความเคารพ ความรักและความนับถือแล้ว การกราบไหว้บูชา การเชื่อและปฏิบัติตามคำแนะนำก็จะเกิดขึ้นตามมา จึงกลายเป็นศาสนา

      4.เกิดจากความอยากรู้เหตุผล  คนที่อยากรู้เหตุผลนั้น จะต้องคิดค้นหาเหตุผลที่แท้จริงว่า สิ่งนั้นเกิดขึ้นมาจากอะไร เช่น เจ้าชายสิทธัตถะ ได้ทอดพระเนตรเห็นคนแก่ คนเจ็บและคนตาย  ทรงพยายามที่จะแก้ทุกทั้ง 3 อย่างโดยทรงดำริว่า ในโลกนี้ มีสิ่งที่เป็นคู่ ๆ ตรงกันเสมอ เช่น มีมืดแล้วก็มีสว่าง มีร้อนแล้วก็มีเย็น  ฉะนั้นเมื่อ มีแก่ก็ต้องไม่มีแก่ได้  มีเจ็บก็ต้องไม่มีเจ็บได้ มีตายต้องไม่มีตายได้  ความอยากรู้เหตุผล ก็เป็นเหตุให้เกิดศาสนาได้

      5.เกิดจากอิทธิพลของคนสำคัญ  การเคารพต่อวิญญาณของบรรพบุรุษ ที่เป็นบุคคลสำคัญก็ดี  การเคารพบุคคลสำคัญทางวรรณคดี เช่น พระรามและพระกฤษณะ ในเรื่องมหาภารตะ ซึ่งเป็นวรรณคดีที่ยิ่งใหญ่ของอินเดีย  พราหมณ์ต้องการให้พระรามและพระกฤษณะเข้ามาเป็นเทพเจ้าในศาสนาฮินดู  เพื่อต้องการให้ประชาชนนับถือศาสนาฮินดูมากยิ่งขึ้น  จึงได้ประกาศแก่ประชาชนว่า  พระรามและพระกฤษณะก็ไม่ใช่ใครที่ไหน ก็คือพระวิษณุได้อวตารลงมานั่นเอง  ประชาชนได้ทราบเช่นนี้ก็ไม่ว่าอะไร  เพราะเขานับถือของเขาอยู่แล้ว ก็ยิ่งเป็นความดียิ่ง ๆ ขึ้น การเคารพนับถือวิญญาณของบุคคลสำคัญ ถือว่าเป็นทางหนึ่งที่ทำให้เกิดศาสนาขึ้น

       6.เกิดจากความต้องการความสงบสขของสังคม  การอยู่ร่วมกันของมนุษย์เป็นกลุ่มเป็นสังคมนั้น  สิ่งที่พึงปรารถนาสำหรับสมาชิกของสังคมคือการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข  อย่างสงบเรียบร้อย  ทุกคนสามารถหาความสุขความสำเร็จ  ความปลอดภัยได้ ตามสมควรแก่อัตภาพ   การที่จะบรรลุเป้าหมายนั้นได้   สมาชิกของสังคมจะต้องอยู่ในกฎเกณฑ์และเป็นระเบียบแบบแผน  ธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงาม ของสังคมศาสนาจึงมีความสำคัญมากในการช่วยกล่อมเกลา ให้โน้มน้าวจิตใจและสร้างสำนึกทางศีลธรรมต่อสังคมได้ดี  คนจึงต้องการศาสนา