อดีตจังหวัดในสยามที่ปัจจุบันอยู่ในการปกครองของประเทศกัมพูชา

ตามประวัติศาสตร์การปกครองของไทย มีการเปลี่ยนแปลงการแบ่งเขตการปกครองอยู่บ่อยครั้ง โดยเฉพาะในเรื่องการแบ่ง 'จังหวัด' ที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด โดยเกิดขึ้นจากหลายเหตุผลซึ่งเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สำคัญในสมัยนั้น ในเรื่องของจังหวัดนี้เอง ที่มีเรื่องราวน่าสนใจเกี่ยวกับจังหวัด ที่ปัจจุบันกลายเป็น 'อดีต' ไปแล้ว โดยหนึ่งในนั้นคือการกลายเป็นอดีต เนื่องจากกลายเป็นส่วนหนึ่งของประเทศอื่นไป และอดีตจังหวัดของไทยที่ถูกพูดถึงอยู่ไม่น้อยก็คือ 'จังหวัดพระตะบอง'

พระตะบอง หรือ บัตดอมบอง (Battambang Province) เป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศกัมพูชา อยู่ทางภาคตะวันตกของประเทศ มีเขตติดต่อกับจังหวัดสระแก้วและจังหวัดจันทบุรีของประเทศไทย พื้นที่นี้อดีตเคยเป็นจังหวัดพระตะบองในมณฑลบูรพาของสยาม

โดยในปี พ.ศ. 2484 หลังสิ้นสุดกรณีพิพาทอินโดจีนไทย-ฝรั่งเศส ไทยได้ดินแดนส่วนที่เรียกว่าเขมรส่วนในและลาวฝั่งขวาของแม่น้ำโขงคืน จึงได้ประกาศจัดตั้งจังหวัดขึ้นใหม่ในดินแดนเหล่านี้ 4 จังหวัดคือ จังหวัดพระตะบอง, จังหวัดพิบูลสงคราม, จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ และจังหวัดลานช้าง เฉพาะจังหวัดพระตะบองนั้นเมื่อแรกตั้งจังหวัดนั้น ได้แบ่งการปกครองออกเป็น 7 อำเภอ

ไทยคืนดินแดนที่ได้มาเหล่านี้รวมทั้งพระตะบองให้ฝรั่งเศสหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และพระตะบองได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกัมพูชาเมื่อได้รับเอกราช ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2496 ได้มีการจัดตั้งเขตบริหารปอยเปต (Poi Pet administration) โดยอยู่ภายใต้การปกครอง ของเมืองศรีโสภณ (เมืองนี้ได้ถูกแบ่งเป็น 2 เมืองในปีนั้น คือ เมืองศรีโสภณและเมืองบันทายฉมาร์) ต่อมาได้ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองชื่อว่า เมือง O Chrov ในเดือนมีนาคม พ.ศ.2508 และในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน ได้มีการแบ่งเขตการปกครองของเมืองระสือ ส่วนหนึ่งออกเป็นเขตการปกครองใหม่ คือ เขตบริหาร Kors Kralor หลังจากนั้น รัฐบาลกัมพูชาก็ได้ตั้งเมืองถมอปวก (Thmar Pouk) ขึ้นเป็นเมืองในความปกครองของจังหวัดพระตะบอง และได้แบ่งเมืองบันทายฉมาร์ไปขึ้นกับจังหวัดอุดรมีชัยซึ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ในปีนั้น