สายพันธุ์ปลาที่พบได้ในไทยเพียงแห่งเดียวในโลก

แม้สิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆบนโลกจะมีอยู่อย่างมากมายนับไม่ถ้วน
ซึ่งบางชนิดสามารถพบเห็นได้ทั่วไปในพื้นที่ต่างๆของโลก
แต่ก็มีสิ่งมีชีวิตอีกหลายชนิดเหมือนกัน ที่พบได้เฉพาะที่เท่านั้น
สิ่งมีชีวิตเหล่านี้เรียกกันว่าเป็น 'สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น'

สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น 
หรือ สิ่งมีชีวิตถิ่นเดียว (Endemic species, Endemism)
หมายถึง สิ่งมีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นพืชหรือสัตว์ ชนิดที่แพร่กระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ
ในบริเวณเขตภูมิศาสตร์เขตใดเขตหนึ่งของโลก และเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเขตกระจายพันธุ์
ทางภูมิศาสตร์ค่อนข้างจำกัด ไม่กว้างขวางนัก เช่น อาจจะพบตามระบบนิเวศต่าง ๆ
เช่น บนเกาะ ยอดเขา, หน้าผาของภูเขาหินปูน, แอ่งพรุ เป็นต้น
ถิ่นที่อยู่ดังกล่าวมีสภาพจำกัดของสิ่งแวดล้อม หรือมีสภาพดินฟ้าอากาศ
เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตัว ที่เหมาะสมสำหรับการดำรงชีวิตอยู่ของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ

ในประเทศไทยเองก็พบว่ามีสิ่งมีชีวิตฉพาะถิ่น หรือสิ่งมีชีวิตที่พบในธรรมชาติ
เฉพาะในพื้นที่ของประเทศไทยเท่านั้น หนึ่งในนั้นก็คือ 'ปลาทรงเครื่อง'

'ปลาทรงเครื่อง' เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง
มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Epalzeorhynchos bicolor 
อยู่ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) มีรูปร่างคล้ายปลากา 
(Labeo chrysophekadion) ซึ่งเป็นปลาในวงศ์เดียวกัน
แต่มีรูปร่างที่เพรียวยาว มีขนาดเล็กกว่ามาก สีลำตัวสีแดงอ่อน ครีบหางสีแดงเข้ม
มีขนาดโตเต็มที่ไม่เกิน 12 เซ็นติเมตร ถือเป็นปลาที่พบในประเทศไทยเท่านั้น 
โดยพบอยู่บริเวณแม่น้ำเจ้าพระยาตอนบน ปัจจุบันเชื่อว่า สูญพันธุ์ไปแล้วจากธรรมชาติ 
เนื่องจากถูกคุกคามถิ่นที่อยู่อาศัยและถูกจับไปเป็นปลาสวยงาม
ซึ่งปลาที่ขายกันในตลาดปลาสวยงามเป็นปลาที่เกิดจากการผสมเทียมทั้งสิ้น
ปลาทรงเครื่องยังมีชื่อเรียกอื่นๆ อีกในวงการปลาสวยงาม
เช่น "ปลาฉลามทรงเครื่อง" หรือ "ปลาหมูทรงเครื่อง"