"ซาชิกิ วาราชิ" ตำนาน "กุมารทอง" ญี่ปุ่น

เชื่อว่าสำหรับคนไทยคงมีความเชื่อในเรื่องของ "กุมารทอง" ผีบ้านผีเรือน หรือภูติผีต่างๆ ที่อยู่ร่วมกับมนุษย์ได้ และในประเทศญี่ปุ่นก็มีเหมือนกัน แต่ทางคนญี่ปุ่นเรียกว่า "ซาชิกิ วาราชิ" (Zashiki warashi) มันเป็นตำนานพื้นบ้านที่เคยโด่งดังในจังหวัดอิวาเตะ รวมถึง 6 จังหวัดทางเหนือของญี่ปุ่น ที่เชื่อกันว่ามีวิญญาณเด็กมาคอยเฝ้าวนเวียนพิทักษ์บ้านเรือน และคอยดูแลปกปักรักษาคนภายในบ้านอยู่

1. วิญญาณ ซาชิกิ วาราชิ คืออะไร ?
มันถูกจัดให้เป็น "โยไค" (Yokai) ซึ่งหมายถึงคำเรียกภูตผี ปีศาจ หรือสิ่งลี้ลับเหนือธรรมชาติของญี่ปุ่นอย่างหนึ่ง ซึ่งโยไคบางประเภทก็มีทั้งที่ให้คุณมากกว่าโทษ ดังนั้นคำว่า ซาชิกิ (座敷) แปลว่า ห้องพักในบ้านแบบดั้งเดิม โดยจะมีการวางพื้นเป็นเสื่อทาทามิ (Tatami mat) เป็นห้องไว้สำหรับรับแขก ส่วนคำว่า วาราชิ (童子) แปลว่า "เด็ก" โดยเป็นคำโบราณของคนในภูมิภาคโทโฮคุ

Zashiki Warashi

Fukai-nihon-Zashiki-warashi

หรือมีอีกชื่อหนึ่งว่า "ซาชิกิ บ็อกโกะ" (Zashiki Bokko) แปลว่า..ตะกร้าในห้องรับแขก ซึ่งจะเป็นวิญญาณที่สิงสถิตในห้องรับแขก หรือห้องเก็บของ อาจจะเป็นได้ทั้งวิญญาณเด็กชายหรือเด็กหญิงก็ได้ และในบ้าน 1 หลังก็อาจจะมีซาชิกิ วาราชิมากกว่า 1 ตนด้วย

Yokai

Tatami

2. แล้วรูปร่างล่ะ ?
จะเป็นผีเด็กน้อยอยู่ในช่วงอายุ 3-15 ปี แต่โดยมากจะมักพบในช่วงอายุ 5-6 ขวบ มีใบหน้าแดงราวลูกตำลึง ถ้าเป็นผีเด็กผู้ชายก็จะแต่งกายแบบชุดนักรบ ส่วนผีเด็กผู้หญิงจะมาในชุดกิโมโนไว้ผมตรงยาว หรือผมบ็อบทั้ง 2 เพศ และมักจะพบในบ้านที่มีอายุมากหน่อย และยังมีคนอาศัยอยู่เท่านั้น เป็นผีที่ไม่ค่อยปรากฎให้ใครเห็นง่ายๆ แต่จะให้เห็นเฉพาะเจ้าของบ้าน หรือเด็กที่อาศัยอยู่ในบ้านเท่านั้น

3. แล้วผีเด็กนี่ทำอะไร ? ดีหรือไม่ดี ?
ถ้าบ้านหลังนั้นมี "เตาอิโรริ" (Irori 囲炉裏) เป็นเตาญี่ปุ่นที่ตั้งอยู่กลางบ้าน ก็มักจะพบร่องรอยของรอยเท้าเล็กๆในกองเถ้าถ่าน หรือบางครั้งก็ได้ยินเสียงหัวเราะ หรือเสียงวิ่งไปมาในบ้าน หรือเสียงการพับกระดาษเล่น ที่นอนอาจจะมีร่องรอยการย่ำเล่น หรือหมอนถูกสลับเปลี่ยนตำแหน่ง

นี่คือร่องรอยของการมีอยู่ของผีเด็กในบ้าน ก็จะเหมือนเด็กๆทั่วไปที่เล่นซนกัน เพราะตามธรรมชาติของเด็กวัยนี้ที่ต้องการความสนใจจากคนในบ้าน หรือบางทีก็อาจจะมีเล่นกับเด็กภายในบ้านด้วย ที่ทำให้เด็กมีพฤติกรรมเล่นกับสิ่งที่ผู้ใหญ่เรียกว่า "เพื่อนในจินตนาการ" นั่นเอง

Irori

4. เป็นผีเด็กรักษาบ้านและให้โชค
สิ่งที่ซาชิกิ วาราชิให้นั้นเชื่อกันว่า บ้านนั้นจะมีความมั่งคั่งเจริญรุ่งเรือง ทำให้คนในบ้านมักจะไม่ขับไล่ออกไป แต่จะเลี้ยงดูด้วยการจัดหาอาหาร, ขนม, ของหวาน ให้เหมือนกับเด็กทั่วไป และในความเชื่อก็ว่าถ้าวางเหรียญไว้ใต้เสาฐานตอนสร้างบ้านใหม่ ก็จะเป็นการเรียกวิญญาณซาชิกิ วาราชิมาอาศัยอยู่ด้วย แต่เป็นผีเด็กที่อารมณ์ติสหน่อย ประมาณว่าอยากอยู่บ้านไหนก็อยู่ บทจะเบื่อไม่อยากอยู่ก็ไปเลย จึงทำคนในยุคนั้นนำมาอวดเพื่อนบ้านกันว่าบ้านตนมีซาชิกิ วาราชิ มาอยู่ด้วย

5. จะเกิดอะไรขึ้นถ้าผีเด็กจากไปล่ะ ?
ก็ไม่ใช่ทุกบ้านนะที่จะมีความสุขจากการที่มีซาชิกิ วาราชิอยู่ เพราะบางทีมันก็เล่นงานหนักเกินไปจนสร้างความเดือดร้อนรำคาญให้กับคนในบ้านมากกว่า และเมื่อเจ้าของบ้านไม่ได้ให้ความเคารพไม่ได้ให้อาหารกิน มันก็จะจากไปแต่โดยดี แต่มันไม่ได้ไปเฉยๆ เพราะจากที่เคยมีมันอยู่ด้วยพอไม่มีขึ้นมาความซวยก็จะมาเยือน บ้านนั้นก็จะประสบเคราะห์ร้ายอย่างหนักตามมา หรือถึงขั้นตายยกครัวก็มี

6. จุดกำเนิดของซาชิกิ วาราชิ
เรื่องราวของผีเด็กชนิดนี้แพร่หลายในเขตภูมิภาคโทโฮคุ จังหวัดอิวาเตะ โดยน่าจะมีความเชื่อมโยงจากการที่ในอดีต พื้นที่ในแถบนี้ประสบปัญญาอดอยาก ทำให้บางครอบครัวถึงกับฆ่าเด็กทารกทิ้ง เพื่อลดจำนวนสมาชิกของปากท้องในครอบครัวลง

และมักจะฝังศพเด็กไว้ใต้พื้นห้องครัว ซึ่งเลยตรงกับความเชื่อที่ว่าให้วางเหรียญไว้ใต้บ้าน แล้วจะเป็นการเรียกวิญญาณ "ซาชิกิ วาราชิ" มาอาศัยอยู่ด้วยนั่นเอง ก็ถือว่าเป็นตำนานพื้นบ้านที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตคนญี่ปุ่นยุคโบราณ แต่ก็ยังมีคนนับถืออยู่จนถึงปัจจุบันนี้