สัตว์ที่พบในประเทศไทยเป็นแห่งสุดท้ายบนโลก

ในตำราเรียนที่เราเคยได้เห็นตั้งแต่เด็ก
หลายคนคงยังจำได้กับเรื่อง 'สัตว์ป่าสงวนของไทย'
ซึ่งเป็นสัตว์ป่าหายากที่ทางการได้ออกกฎหมายคุ้มครองไว้
ซึ่งในตำราเก่ามีอยู่ทั้งหมด 15 ชนิด (ปัจจุบันเพิ่มเป็น 20 ชนิด)
โดยหนึ่งในนั้นคือ 'สมัน' กวางที่มีเขาสวยงามมากที่เราเคยได้เห็นแค่ในรูป
เพราะในความเป็นจริง สมันที่อยู่ในรายชื่อสัตว์สงวนของไทยนั้น
เป็นสัตว์ที่ 'สูญพันธุ์ไปแล้ว' อย่างน่าเสียดาย

'สมัน' เป็นกวางขนาดกลาง มีเขาสวยงามมาก
จนได้ชื่อว่าเป็นกวางที่สวยงามที่สุดชนิดหนึ่งของโลก
มีน้ำหนักอยู่ในช่วง 100 -120 กิโลกรัมมี ความยาวลำตัวประมาณ180 เซนติเมตร
ความสูงหัวไหล่ 104 เซนติเมตร หางยาว 10 เซนติเมตร ขนหยาบสีน้ำตาลเข้ม
ด้านล่างลำตัวและบริเวณแก้มจางกว่า บริเวณจมูกสีเข้มหรือสีดำ
สีบริเวณขาและหน้าผากค่อนข้างอมแดง ใต้หางสีขาว ขนแผงคอยาวประมาณ 5 เซนติเมตร

สมันถือเป็นสัตว์สัญชาติไทยโดยแท้จริง เพราะพบได้ในประเทศไทยเพียงแห่งเดียวเท่านั้น
กระจายพันธุ์อยู่ตามที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่สมุทรปราการขึ้นไปจนถึงสุโขทัย
ตะวันออกสุดถึงจังหวัดนครนายกและฉะเชิงเทรา
ทางตะวันตกพบถึงสุพรรณบุรีและกาญจนบุรี

ประชากรสมันลดจำนวนลงเรื่อยๆ
จนกระทั่งสูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติ ในปี พ.ศ. 2475
เนื่องจากถูกล่าเอาเขา โดยมีบันทึกว่าสมันตัวสุดท้ายในธรรมชาติ
อยู่ที่จังหวัดกาญจนบุรี ถูกยิงตายโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจ
หลังจากนั้นจึงเหลือเพียงสมันในกรงเลี้ยงเท่านั้น
แต่น่าเศร้าที่การเพาะพันธุ์ในกรงเลี้ยงทำไม่สำเร็จ จึงไม่อาจเพิ่มจำนวนขึ้นได้อีก

สมันตัวสุดท้ายในโลก เป็นสมันตัวผู้ที่เลี้ยงอยู่ในวัดแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรสาคร
ซึ่งเชื่อกันว่า ถูกชายขี้เมาคนหนึ่งตีตายในปี พ.ศ. 2481
หลังจากนั้นก็ไม่มีใครเห็นสมันอีกเลย
แม้จะมีข่าวลือว่าพบสมันอีกในที่ต่างๆ แต่ก็ไม่สามารถพิสูจน์ได้





ซากที่สมบูรณ์ของสมันมีเพียงซากเดียวเท่านั้น
เก็บอยู่ที่กรุงปารีส ซึ่งเป็นซากของสมัน
ตัวที่อาศัยอยู่ในสวนพฤกษศาสตร์ Jardin des Plantes
ของประเทศฝรั่งเศส ในปี พ.ศ. 2410