สมบัติโบราณชิ้นสำคัญของไทยที่ถูกทวงคืนจากสหรัฐอเมริกา

เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ในดินแดนเก่าแก่ ที่มีการตั้งรกรากและมีอารยธรรมมายาวนาน ปัจจุบันหลายจังหวัดในประเทศไทยเลยมีสถานที่สำคัญในกลุ่ม 'โบราณสถาน' อยู่เป็นจำนวนมาก หลายที่อยู่ในสภาพดี แต่หลายที่ก็ชำรุดทรุดโทรมและพังทลายไปตามกาลเวลา เพราะไม่ได้รับความสนใจจนมีหน่วยงานเข้าไปช่วยบูรณะซ่อมแซม

หนึ่งในโบราณสถานที่สวยสมบูรณ์และมีชื่อเสียงที่สุด ก็คือ 'ปราสาทหินเขาพนมรุ้ง' ที่จังหวัดบุรีรัมย์ ที่นอกจากตัวปราสาทและบริเวณรอบๆ จะสวยงามและเป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวแล้ว องค์ประกอบหนึ่งของปราสาท อย่าง 'ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์' ก็ถือว่ามีชื่อเสียงไม่แพ้กัน

'ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์' เป็นแผ่นหินขนาดใหญ่ที่ลักลวดลายโบราณ ตามคติความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ไว้ งานศิลปะโบราณชิ้นนี้สูญหายไปจากตัวปราสาทในช่วงปี 2503-2504 ในช่วงสงครามเวียดนาม ที่มีการทำลายปราสาทหลายแห่ง มีการพบและยึดคืนบางชิ้นส่วนจากร้านขายของเก่าในปี 2508 และมีรายงานจากนักโบราณคดีในปี 2516 ว่าพบทับหลังนี้ ที่สถาบันศิลปะ ในเมืองชิคาโก สหรัฐอเมริกา ก่อนจะเริ่มมีการทำเรื่องเพื่อขอคืนในเวลาต่อมา

กระบวนการขอคืนงานศิลปะชิ้นสำคัญนี้พบกับปัญหามากมาย ผ่านเวลาที่ยืดเยื้อนานนับสิบปี จนกระทั่งทางการสหรัฐยอมส่งคืนให้ไทย ทับหลังชิ้นนี้ถูกส่งกลับมาถึงไทยเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2531 ปัจจุบันถูกนำไปติดตั้งไว้ในตำแหน่งเดิมที่ปราสาทหินเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์