ไปรพ.เถอะครับ

ต้องไปร.พ.นะครับ
      เคสคุณป้าวัย54 ปี โดนแมวเลี้ยงเองข่วนมา 2 วัน จริงๆไม่น่าเรียกว่าแมวข่วน เพราะมีรอยเขี้ยวลึก และบวมหลังมือ ที่สำคัญ สองวันที่ผ่านมาไม่ได้ไปหาหมอที่ไหนเลย โชคดี ที่เคยฉีดวัคซีนบาดทะยัก ครบสามเข็มเมื่อปี 59 และวัควีนพิษสุนัขบ้าครบห้าเข็มเมื่อปี 63
แน่นอนครับว่า วัคซีนบาดทะยักถ้าฉีดครบโดส จะกันได้ 10 ปี วัคซีนพิษสุนัขบ้าถ้าฉีดครบเข็มตามนัดจะกันได้ 5 ปี แต่กรณีนี้ ถ้าแผลเหวอะหวะ มีเลือด มีร่อง อาจจะต้องกระตุ้นวัคซีนซ้่ำอีกสัก1-2 เข็ม และต้องไปรับภูมิคุ้มกัน เพิ่มด้วย
      "ป้าไม่ไป รพ.หรอก ป้ารับวัคซีนที่นี่ก็พอแล้ว" คุณป้าบ่นออกมา
      "ของเราที่ศูนย์สาธารณสุข จะไม่มีตัวภูมิคุ้มกัน จะมีแต่วัคซีน ซึ่งถ้าแผลเหวะหวะมีเลือดออกแบบนี้ เราถือว่าแผลแย่ครับ ต้องไปรับภูมิคุ้มกันด้วยครับ ไม่งั้นอาจไม่เพียงพอ ถ้ามันอักเสบบวมเน่าขึ้นมา โดนตัดมือ หรือร้ายแรงกว่านั้นเกิดมันมีเชื้อพิษสุนัขบ้า อาจทำให้เสียชีวิตเลยนะครับ"
      หมอพยายามอธิบายตามหลักการแพทย์ ซึ่งผู้ป่วยก็พยายามพยักหน้าเข้าใจ แต่ยังคงทำท่าทางไม่อยากไปรพ.
      "เคสแบบนี้ไปที่ห้องฉุกเฉิน พอหมอเขียนใบส่งตัวไป ไม่นานก็ได้ฉีดยาก็เสร็จครับ"
      "อ๋อ รอไม่นานใช่ไหมคะ"
      "ถึงจะรอนาน ยังไงก็คุ้มนะครับ เพื่อให้ชีวิตได้อยู่ต่อ เดี๋ยวผมให้พยาบาลที่นี่ทำแผลให้ก่อน แล้วฉีดวัคซีนที่เรามี ส่วนตัวภูมิคุ้มกันต้องไปรพ.นะครับ"

      "งั้นป้าเชื่อหมอ ป้าจะไปค่ะ ขอบคุณคุณหมอมากนะคะ"
      "ด้วยความยินดีครับ"

      อีกราย เป็นเบาหวาน เคยน้ำตาลสูงถึง 197 (คนปกติ80-100 แต่ถ้าเกิน126 คือเป็นเบาหวาน) ที่ศูนย์เคยรักษาแนะนำเรื่องคุมอาหาร ให้ยา แต่สุดท้ายคนไข้ดื้อ ไปแอบทานผลไม้หวาน ขนมหวาน น้ำตาลมันก็ไม่ลง ถ้าสูงขนาดนี้ เราก็กลัวมีผลกระทบต่อไต ตา สมอง ก็ต้องส่งให้คุณหมออายุรกรรมต่อมไร้ท่อที่รพ. ช่วยประเมินเพิ่ม  (แกยังแอบเมาท์กับคนไข้คนอื่นด้วยความภูมิใจ นี่ดีแล้วนะลงมาแล้วนะ ช่วงโควิดเคย400กว่า)
      หายไปหกเดือน เราก็นึกว่าปรับยาสม่ำเสมอ วันนี้จะมาขอต่ออายุใบส่งตัวเพื่อไปรักษาต่อ ไม่ใช่ครับ ไม่ใช่อย่างนั้น เธอมาด้วยน้ำตาล216 แล้วก็บอกว่าไม่ได้กินยาที่หมอให้ที่รพ. แต่จะมาขอรับยาที่ศูนย์แทน
      "ทำไมไม่กินยาที่หมอให้ที่รพ.ครับ แล้วหมอที่นั่นให้ยาอะไรบ้าง"
      "มียาตัวนึงทานหลังอาหารเหมือนที่หมอให้ที่นี่เลย แต่ตัวเลขจาก500 เป็น 850" ผมก็เดาว่าเป็นmetformin แต่ว่าหมอไม่กล้าเพิ่มโดสให้เยอะ เพราะว่าไตคนไข้ก็เสื่อมอยู่ "แล้วอีกตัวเป็นตัวก่อนอาหาร แต่ตัวนี้ทานไม่ได้ ทานแล้วเวียนหัว ก็เลยไม่กิน"
เอาละสิ อาหารก็ไม่คุม ยาก็ไม่กินสม่ำเสมอ เป็นอะไรก็ไม่ไปบอกหมอเฉพาะทางที่จ่ายยาให้ วันนี้กะแค่จะมารับยาตัว 850 ตัวเดียว ซึ่งที่ผม ถึงจะมีผมก็ไม่จ่ายให้หรอก เพราะเคสแบบนี้ รุนแรงแล้ว ยาต้องปรับ ต้องให้หมอเฉพาะทางช่วย และ อาจจะต้องฉีดอินซูลินแล้วมากกว่า
      "แนะนำนะครับ ว่า คุณป้าต้องเอายาไปให้คุณหมอที่รพ.ปรับ ตัวไหนทานไม่ได้ต้องบอก แล้วอาจจะต้องเปลี่ยนยา เพราะยังคุมน้ำตาลไม่อยู่ ร่างกายจะแย่ เดี๋ยวจะไตวาย จะช็อคเอานะครับ"
      "รับยาที่นี่ต่อไม่ได้เหรอคะ"
      "ต้องขออภัยจริงๆครับ ยาที่เราไม่มีตัวนั้น แล้วก็อาจจะอันตรายถ้าไม่ไปปรับยาคุมให้น้ำตาลลงกว่านี้ ...ดังนั้นใบส่งตัวที่มีอยู่ ให้ไปรักษาต่อ ถึงแม้ผิดนัดก็ไปใหม่ได้นะครับ เพื่อปรับยาให้เหมาะกับร่างกายเรา"

      ทั้งสองเคส บางทีเข้าใจอยากไว อยากรับยา ฉีดยา ที่ศูนย์ใช้เวลาไม่นานก็กลับบ้าน แต่เราอธิบายตามเหตุผล และทำตามความรู้ที่เรามี เต็มที่แล้ว เพราะเขาทั้งคู่มีความจำเป็นต้องไปรพ. ส่วนเขาจะไปหรือไม่อันนี้ อาจจะต้องแล้วแต่เขาแล้วหละครับ