ซอสแบรนด์ดังชื่อไทยที่ประสบความสำเร็จในมือชาวต่างชาติ

สำหรับใครที่เป็นนักชิม นักกินอาหารอร่อยๆ คงจะคุ้นเคยดีกับบรรดาขวดซอสเครื่องปรุงรสแบบต่างๆ ที่มีให้เลือกมากมายทั้งแบรนด์ของไทยเองและจากต่างประเทศ หนึ่งในนั้นน่าจะมีชื่อของซอสพริกที่ชื่อว่า 'Sriracha' ร่วมอยู่ด้วย ชื่อนี้ฟังดูแล้วยังไงก็เป็นชื่อไทย แต่ความจริงกลับเป็นแบรนด์ของต่างชาติ

ซอสพริกศรีราชาในแบบที่คนไทยคุ้นเคย คือ 'ศรีราชาพานิช' ซึ่งเป็นของคนไทย คิดค้นและผลิตโดยคนไทย โดยเริ่มมีการบันทึกไว้ช่วงปี พ.ศ. 2480 โดย กิมซัว ทิมกระจ่าง คนไทยเชื้อสายจีน พยายามคิดค้นซอสที่มีรสชาติ เปรี้ยว หวาน เค็ม และเผ็ด ในขวดเดียว และเมื่อคิดค้นได้ จึงตั้งชื่อว่า “น้ำพริกศรีราชา” จนกระทั่งมีการตั้งโรงงาน ในซอยแหลมฟาน ศรีราชา ในปี พ.ศ.2505 ใช้ชื่อว่า “ศรีราชาพานิช” ไว้เพื่อผลิตซอสพริกโดยเฉพาะ จากนั้นในปี พ.ศ.2527 บริษัท ไทยเทพรส ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายซอสปรุงรส ตราภูเขาทอง ได้เข้าซื้อกิจการของ “ซอสพริกศรีราชา” และกลายมาเป็นผู้จัดจำหน่ายอย่างเต็มตัว นับตั้งแต่นั้น

ส่วนซอส Sriracha ที่โด่งดังไปทั่วโลกนั้นเป็นซอสศรีราชาที่มีโลโก้เป็นไก่ และเขียนว่า Tương Ớt Sriracha (แปลว่า ซอสศรีราชา) เป็นของบริษัทหูยฟงฟูดส์ (Huy Fong Foods) ก่อตั้งโดยผู้อพยพชาวเวียดนามเชื้อสายจีน ชื่อ David Tran ในปี พ.ศ.2523 ซึ่งปัจจุบันโรงงานตั้งอยู่ที่รัฐแคลิฟอเนีย สหรัฐอเมริกา

คุณ David Tran อพยพจากเวียดนามเพราะสงครามเวียดนาม มาอยู่ที่สหรัฐฯ โดยในช่วงแรกซอสของเขาโด่งดังจากการบอกปากต่อปาก จนกระทั่งเดือนธันวาคม พ.ศ. 2552 นิตยสาร Bon Appétit คัดเลือกให้ซอสศรีราชา เป็นซอสแห่งปีสหรับปี 2553 โดยในปี 2555 บริษัทสามารถขายซอสได้ถึง 20 ล้านขวดตลอดช่วงเวลาที่ประกอบกิจการมา โดยเขาเล่าว่า ได้แรงบัลดาลใจมาจากซอสศรีราชาของไทย

แต่เขาอยากทำซอสที่เผ็ดร้อนกว่า ให้ชาวเวียดนามในสหรัฐฯ กิน เขารู้ว่าซอสศรีราชาที่เขาทำ ไม่ใช้ซอสศรีราชาแบบในไทย แต่เขาก็บอกว่า นี่แหละคือซอสศรีราชาในสไตล์ของเขา ความนิยมที่มากขึ้น ทำให้ David Tran ต้องการจดลิขสิทธิ์ชื่อศรีราชาในสหรัฐฯ แต่เนื่องจากว่า ศรีราชา เป็นชื่อสถานที่ในชีวิตจริง เขาจึงจดลิขสิทธ์ไม่ได้ และทำให้ผู้ผลิตซอสรายใหญ่อย่าง Heinz ผลิตซอสศรีราชาออกมาได้