วัดป่าดงหนองตาล ตำนานที่ถูกปิด

วัดป่าดงหนองตาล จ.อุดรธานี มนต์เสน่ห์แห่งพุทธศาสนา เป็นศาสนสถานที่เผยแพร่ธรรมะแก่พุทธศาสนิกชนที่มาปฏิบัติธรรม ณ ลานปฏิบัติธรรมบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ ใกล้พระเจดีย์ศรีขุนตาล ซึ่งเป็นเจดีย์โบราณ โดยมี แลนด์มาร์ค ที่น่าสนใจคือ พระนาคปรกพระพุทธเกศแก้วสัตตนาคามหามุนีศรีเวียงตาล หรือ “หลวงพ่อเกศแก้ว” เป็นที่ระลึกนึกถึงองค์พระพุทธองค์  แก่ผู้มีความศรัทธาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา เเละผู้ที่เข้ามาปฏิบัติธรรม ได้กราบได้ไหว้ บูชาสักการะ ณ ลานปฏิบัติธรรมบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์

วัดป่าดงหนองตาล จ.อุดรธานี แต่ก่อนนั้น วัดป่าดงหนองตาล เป็นวัดเก่าแก่มาตั้งแต่โบราณ และมีถาวรวัตถุ ที่ได้ขุดพบ เป็นเครื่องใช้ ไหโบราณ และพระพุทธรูปโบราณ กรมศิลปากรภาค 8 จังหวัดขอนแก่นและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติบ้านเชียง จึงได้มาตรวจสอบ และประเมินอายุได้ประมาณ 350 ถึง 450 ปี

วัดป่าดงหนองตาลนั้น มีถาวรวัตถุโบราณอีกอย่างหนึ่งคือ อุโบสถเก่า ที่ก่อสร้างด้วยศิลาแลง ปัจจุบัน ได้บูรณะขึ้นเป็นหลังใหม่ โดยสร้างครอบศิลาแลงอุโบสถหลังเก่าขึ้น แต่ยังคงรูปแบบในการก่อสร้างเหมือนสมัยโบราณ และมีหินศิลาแลงที่ทำไว้ ให้สาธุชนได้ชม

วัดป่าดงหนองตาล มีชื่อตามใบทะเบียน ของสำนักพระพุทธศาสนาแห่งชาติคือ วัดโนนตูมสราราม ตั้งอยู่ในเขตบ้านขมิ้น หมู่ที่ 4 ต.กุดสระ อ.เมือง จังหวัดอุดรธานี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีพื้นที่โดยประมาณ 16ไร่ ในปี 2518 ได้รับการฟื้นฟูถากถางให้เป็นสำนักสงฆ์ โดยพระอาจารย์ประสงค์

สำหรับประวัติการก่อสร้าง ไม่ปรากฏหลักฐานแน่นอน แต่สันนิษฐานว่า น่าจะสร้างพร้อมกับบ่อน้ำโบราณ น่าจะเป็นการขุดบ่อน้ำ เพื่อใช้ภายในชุมชนบ้านเมือง และอาจจะเป็นสถานที่ตัดหินศิลาแลง เพื่อนำไปก่อสร้างถาวรวัตถุต่างๆ เช่น อุโบสถ แต่ไม่ได้ถูกทับถม เหมือนบ่อน้ำโบราณ ยังคงสภาพเป็นบ่อน้ำจนถึงปัจจุบัน

บ่อน้ำช่างหินโบราณ ๑,๐๐๐ ปี ประวัติการก่อสร้าง ไม่ปรากฏหลักฐานแน่นอน แต่สันนิษฐานว่า น่าจะสร้างพร้อมกับบ่อน้ำโบราณ น่าจะเป็นการขุดบ่อน้ำ เพื่อใช้ภายในชุมชนบ้านเมือง และอาจจะเป็นสถานที่ตัดหินศิลาแลง เพื่อนำไปก่อสร้างถาวรวัตถุต่างๆ เช่น อุโบสถ แต่ไม่ได้ถูกทับถม เหมือนบ่อน้ำโบราณ ยังคงสภาพเป็นบ่อน้ำ จนถึงปัจจุบัน

เดิมที บ่อน้ำนี้ เป็นบ่อน้ำที่วัดและชุมชนแถวนี้ นำไปใช้ดื่มกิน เพราะมีรสชาติดีกว่าที่อื่น น้ำแรงมากใช้อย่างไรก็ใช้ไม่หมด ทุกๆ ปีจะมีการลงไปรื้อบ่อน้ำตลอด

มีตำนานเล่าว่า บ่อน้ำช่างหินนี้ เป็นสถานที่ขึ้น-ลง ของพญานาค เคยมีพบเห็นอยู่บ่อยครั้ง ว่ามีพญานาคเลื้อยลงบ่อ มีเกล็ดสีขาวหรือสีเงิน จึงมีความเชื่อว่า เป็นทางขึ้นลงของพญานาค

ประวัติ “เจดีย์ศรีขุนตาล” ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด ว่าก่อสร้างในสมัยใด มีอิฐเก่าก่ อเป็นรูปร่างเจดีย์ทั้งหมด ๓ ชั้น มีจอมปลวก (โพน) ต้นไม้ และเถาวัลย์หุ้มเจดีย์ไว้ แต่ยอดเจดีย์ ได้พังทลายลงตามกาลเวลา เดิมพื้นที่แห่งนี้ เคยเป็นบ้านเมืองเก่าแก่แต่โบราณ มีพบเศษอิฐเก่า หม้อ ไห กระดูก ลูกปัด เศษสำริด และของใช้ต่างๆ

เป็นตำนานเล่าขานกันมาตั่งเเต่อดีต ถึงชุมชนที่เคยมี ในบริเวณรอบวัดป่าดงหนองตาล เป็นชุมชนเก่าเเก่ ที่เคลื่อนย้ายจากเวียงจันทน์ เชียงขวาง และเมืองพวน มาตั่งหลักปักฐาน ทำมาหากินมาช้านาน จนชุมชมเติบใหญ่

กลายเป็นเวียงหน้าด่าน เวียงจันทน์ เป็นทางผ่านที่สำคัญ จากเมือบหนองหารใหญ่สกลนคร มาหนองหารเล็ก เข้าเวียวจันทร์ ไปหลวงพระบาง เชียงขวาง โดยชุมชม มีแหล่งน้ำสำคัญเก่าเเก่ ที่มีต้นตาลขึ้นโดยรอบ ผู้คนจึงต่างเรียกขาน ชื่อเวียงหน้าด่านแห่งนี้ ตามสภาพพื้นที่ว่า เวียงหนองต้นตาล หรือ เวียงหนองตาล

จากตำนานเล่าขาลตามกาลเวลา ที่คนเก่าคนเเก่ในพื้นที่ ได้เล่าสู่ลูกหลานฟัง ถึงชุมชนเวียงหนองตาลในอดีต ที่มีทั่งตลาดที่พัก ร้านแลคเปลื่ยน ค้าขายต่างๆ มีโรงตีเหล็ก หล่อมทอง หล่อพระ และศาสนสถานทั้งพุธและ พรามณ์ จึงสามารถพบข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ อยู่ทั่วทั้งพื้นที่ จึงมักมีผู้คนที่ชอบแสวงหาของดี ของเก่าต่างๆ เข้ามาขุด มาค้น จนได้พบยอดเจดีย์เก่าเเก่โบราณ ที่ต่างขานนามว่า ยอดเจดีย์ศรีเวียงตาล ตามชื่อเมืองเวียงหนองตาล ดั่งตำนามที่เคยมีมา

วันที่ ๒ กันยายน ๒๕๖๑ ได้ทำการบูรณะรอบเจดีย์ จึงได้ค้นพบปลียอดเจดีย์เก่า, พระดินเผา, เศษอิฐกระจัดกระจัดกระจาย จำนวนมาก

วันที่ ๗ มิถุนายน ๒๕๖๓ ได้นำรถขุดดิน หรือรถแม็คโคร (excavator) มาทำการขุดดินรอบเจดีย์ มีต้นไม้ต้นหนึ่ง ชื่อต้นตะแบก (ต้นเปลือย) เกิดขึ้นด้านข้างเจดีย์ และโน้มเอนไปทางเจดีย์ จึงได้ทำการเอาต้นตะแบกออก เพราะเกรงจะล้มทับเจดีย์ พอเอาต้นไม้ออก ก็เจอทางลงใต้เจดีย์ สามารถลงใต้เจดีย์ได้

อีกตำนานเล่าว่า คนที่สร้างเจดีย์ ชื่อว่า ขุนตาล ได้เดินทางมาจากภาคเหนือ ได้มาก่อสร้างสถูปเจดีย์เพื่อบูชาพระอรหันต์ ที่ตนเคารพนับถือองค์หนึ่ง ที่อยู่ในสถานที่แห่งนี้ และได้สร้างบ้านแปลงเมือง บูรณะวัดวาอารามขึ้น น่าจะใช้ชื่อว่า “ตาล” เป็นชื่อเรียกสถานที่แห่งนี้ว่า “เวียงตาล” และมีสระน้ำใหญ่เรียกว่า “สระหนองตาล” หรือ “สระหลวง”

วันที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๓ ได้ทำการบูรณะเจดีย์ใหม่ จัดเรียงอิฐและต่อยอดเจดีย์ใหม่ นำฉัตรมาประดับให้สวยงามกว่าเดิม แต่ยังคงรักษาความเก่าโบราณดั้งเดิมไว้   ทุกวันพระใหญ่ จะมีดวงไฟคล้ายลูกแก้ว ลอยออกจากเจดีย์ (น่าจะเป็นแก้วเสด็จหรือพระธาตุเสด็จ) ขึ้นไปทางทิศเหนือ ตอนใกล้สว่าง จะกลับมาที่เจดีย์  ในช่วงเข้าพรรษา มักจะได้ยินเสียงกลอง, เสียงฆ้อง, เสียงขลุ่ย, เสียงซอ และเสียงสวดมนต์ในสถานที่ บริเวณรอบเจดีย์ อยู่เป็นประจำ