แมรี่ สจ๊วต ราชินีแห่งสก็อตแลนด์ ต้องโทษประหารชีวิตด้วยการตัดคอ ข้อหาเป็นกบฏ

สมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 (Mary I) หรือ แมรี สจวต (Mary Stuart) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งสกอตแลนด์ ระหว่างค.ศ. 1542 ถึง 1567 ทรงเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าเจมส์ที่ 5 แห่งสกอตแลนด์ พระราชบิดาของพระนางเสด็จสวรรคต หลังจากที่พระนาง เสด็จพระราชสมภพได้เพียง 6 วัน ทำให้พระนาง ทรงกลายเป็นพระมหากษัตริย์แห่งสกอตแลนด์ตั้งแต่แรกพระราชสมภพ

พระนางใช้ชีวิตในวัยเยาว์ ส่วนมากในฝรั่งเศส ในขณะที่สกอตแลนด์ ถูกปกครองโดยผู้สำเร็จราชการ พระนางได้อภิเษกสมรสกับเจ้าชายฟร็องซัว โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสในปี 1558 เมื่อพระราชสวามีได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 แห่งฝรั่งเศส พระนางจึงมียศเป็นพระราชินีแห่งฝรั่งเศส หลังจากที่พระราชสวามีเสด็จสวรรคตในปี 1560 พระนางจึงเสด็จกลับสกอตแลนด์ในปี 1561 และในอีกสี่ปีต่อมา พระนางก็สมรสกับเฮนรี สจวต ลอร์ดดาร์นลีย์ ผู้เป็นลูกพี่ลูกน้อง แต่ชีวิตคู่ของทั้งสองไม่ได้มีความสุขมากนัก ในเดือนกุมภาพันธ์ 1567 เกิดการระเบิดขึ้น ที่คฤหาสน์ของลอร์ดดาร์นลีย์ โดยพบร่างของท่านอยู่ที่สวน

เอิร์ลแห่งโบธเวล ตกเป็นผู้ต้องสงสัยว่า อยู่เบื้องหลังการสังหารลอร์ดดาร์นลีย์ แต่ก็พ้นข้อกล่าวหาในอีกสองเดือนถัดมา และทำการสมรสกับพระนางแมรี ต่อมาได้เกิดการลุกฮือเพื่อต่อต้านทั้งสองขึ้น พระนางแมรีถูกนำตัวไปจองจำที่ปราสาทลอชเลเวน พระนางถูกบังคับให้สละราชสมบัติในวันที่ 26 กรกฎาคม 1567 เพื่อเปิดทางให้เจ้าชายเจมส์ โอรสวัยขวบเศษที่เกิดกับลอร์ดดาร์นลีย์ขึ้นครองราชย์ พระนางได้วางแผนเพื่อขึ้นสู่ราชบัลลังก์อีกครั้งแต่ก็ไม่สำเร็จ พระนางจึงหลบหนีลงใต้ไปอังกฤษและอยู่ในความคุ้มครองของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ การที่ทั้งสองต่างมีทวดร่วมกันคือพระเจ้าเฮนรีที่ 7 ทำให้ทั้งสองมีศักดิ์เสมือนเป็นลูกพี่ลูกน้องห่างๆ

อย่างไรก็ตาม การที่พระนางมาลี้ภัยในอังกฤษ ได้ทำให้อังกฤษเข้าสู่ความวุ่นวายด้วย เนื่องจากพวกคาทอลิกในอังกฤษ พยายามอ้างสิทธิในราชบัลลังก์อังกฤษ แก่พระนางแมรี โดยอ้างว่า พระนางคือทายาทอันชอบธรรมแห่งราชบัลลังก์อังกฤษ พวกคาทอลิก ได้ทำการลุกฮือขึ้นในภาคเหนือของอังกฤษ ราชสำนักอังกฤษ ซึ่งเป็นนิกายแองกลิคัน มองพระนางแมรีเป็นภัยคุกคาม จึงมีมีคำสั่งให้กักบริเวณพระนางไว้ หลังอยู่ในความคุ้มครองของอังกฤษ เป็นเวลากว่าสิบแปดปีครึ่ง พระนางมีความผิดฐานเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน ในแผนลอบปลงพระชนม์สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 นำไปสู่การตัดศีรษะของพระนางในปีถัดมา ณ ปราสาทฟอธริงเฮย์ มณฑลนอร์แทมป์ตันเชอร์

พระนางแมรีประสูติเมื่อวันที่ 7 หรือ 8 ธันวาคม ปี 1542 ณ พระราชวังลินลิธโกว ประเทศสก็อตแลนด์ แแต่พระเจ้าเจมส์ที่ 5 และพระชายาชาวฝรั่งเศส มารีแห่งกีซ (Mary de Guise) พระนางแมรีเป็นทายาทเพียงคนเดียวของพระราชบิดาที่มีชีวิตอยู่หลังพระเจ้าเจมส์เสด็จสวรรคต พระนางเป็นหลานย่าของ มาร์กาเร็ต ทิวดอร์ ผู้ทรงเป็นพระเชษฐภคินีในพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ ฯ พระนางแมรีกลายเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งสก็อตแลนด์เพียงหกวันหลังพระนางประสูติ เมื่อพระราชบิดาของพระนางทรงเสด็จสวรรคตในวันที่ 14 ธันวาคม 1542 เนื่องจากพระอาการประชวรหลังการรบที่สมรภูมิโซลเวย์มอส

ตำนานเล่าว่า ขณะที่พระเจ้าเจมส์ทรงประชวร ใกล้จะเสด็จสวรรคตนั้น ได้ทรงทราบว่าพระชายาได้ให้กำเนิดพระราชธิดา ก็ทรงอุทานว่า "มันเกิดมาแต่หญิง มันก็จะฉิบหายไปกับผู้หญิง!" ซึ่งสะท้อนว่าราชวงศ์สจ็วตของพระองค์ขึ้นครองราชย์ผ่านการอภิเสกสมรสกับหญิงสูงศักดิ์ (มาร์ยอรี บรูซ ธิดาของ พระเจ้าโรเบิร์ตที่ 1 แห่งสก็อตแลนด์) เมื่อราชสมบัติมาสู่ตระกูลของพระองค์ผ่านสตรี ก็ทรงทำนายว่าราชสมบัติจะสิ้นสุดไปกับสตรีดุจเดียวกัน อย่างไรก็ดีคำทำนายนี้ไม่ได้เป็นจริงในรัชสมัยของพระนางแมรี เพราะราชวงศ์สจวตคงอยู่สืบต่อมาจนสิ้นรัชสมัยของสมเด็จพระราชินีแอนน์

ในขณะที่ยังทรงเป็นทารก สก็อตแลนด์ถูกปกครองโดยผู้แทนพระองค์ ซึ่งมีการแย่งชิงอำนาจกันระหว่างเดวิด บีตัน ผู้เป็นคาร์ดินัลของนิกายคาทอลิค กับเจมส์ แฮมิลตัน เอิร์ลแห่งอาร์ราน (Earl of Arran) โดยแฮมิลตัน หรือเอิร์ลแห่งอาร์รานสามารถขึ้นสู่อำนาจได้จากการใช้เส้นสายในพระราชสำนักและคงเป็นผู้แทนพระองค์อยู่จน ปี 1554

พระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ เสนอให้พระราชินีแมรี สมรสกับเอ็ดเวิร์ด รัชทายาทของพระองค์ โดยหวังที่จะรวมสก็อตแลนด์เข้ากับอังกฤษ

พระมารดาของพระองค์ ส่งพระองค์ไปอยู่ภายใต้พระบรมราชูปถัมภ์ ของพระเจ้าอ็องรีที่ 2 แห่งฝรั่งเศส ซึ่งต่อมา พระองค์ทรงได้รับการสถาปนา เป็นสมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส ในฐานะพระอัครมเหสีในพระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 พระโอรสองค์โตของพระเจ้าอ็องรีด้วย แต่พระองค์ ต้องทรงเป็นม่ายตั้งแต่พระชนมายุเพียง 18 พรรษา เมื่อพระเจ้าฟร็องซัว สวรรคตก่อนวัยอันควร