เมืองโบราณลี่เจียง (Old Town of Lijiang)

ต้าเอี้ยน (Dayan, 大研) หรือที่รู้จักกันในชื่อ เมืองโบราณลี่เจียง (丽江古城) เป็นศูนย์กลางประวัติศาสตร์ของเมืองลี่เจียง มณฑลยูนนาน ประเทศจีน และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก โดยองค์การยูเนสโก

เมืองโบราณลี่เจียง (Lìjiāng gǔchéng ) เป็นเมืองเก่า ในเขตกู่เฉิง เมืองลี่เจียง มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน สร้างขึ้นโดยชาวนาซี กล่าวกันว่าชาว Naxi อพยพลงมาทางใต้จากพื้นที่ ที่ปัจจุบัน เรียกว่า มณฑลชิงไห่ ในศตวรรษที่ 8 เมื่อพวกเขาอพยพไปทางใต้ พวกเขาได้ก่อตั้งประเทศเล็กๆ ชื่อว่า Moshazha ( Yueshuzha ) แต่ ได้ถูกรวมเข้ากับอาณาจักร Mengshan โดยราชวงศ์ถัง เป็นเวลา 800 ปีแล้ว นับตั้งแต่ปลายยุคต้าหลี่ จนถึงปัจจุบัน เมืองโบราณลี่เจียง ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของชาวนาซี ขณะเดียวกัน ก็ได้รับอิทธิพลจาก ชาวทิเบตชาวไป๋และชาวฮั่น ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองที่อยู่ใกล้เคียง

อาคารส่วนใหญ่ ในเขตเมืองเก่าลี่เจียง เป็นอาคารไม้สูง 1 ถึง 3 ชั้น พร้อมหลังคาทรงกระเบื้อง และเมืองนี้ มีบ้านเรือนหนาแน่นถึง 4,156 หลัง

รูปแบบที่อยู่อาศัยแบบดั้งเดิม ของเมืองเก่าลี่เจียง สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทตามเค้าโครง คือ สไตล์ "จัดวางร่วม กัน" และสไตล์ "สไตล์ศาลกลาง" บ้านที่จัดวางร่วมกันคือ บ้านแถว ที่มีด้านหน้าหันหน้าออกถนน และโดยทั่วไปจะมีความสูง 2 ชั้น ชั้น 1 ใช้เป็นร้านค้า ส่วนชั้น 2 ขึ้นไป ใช้เป็นที่พักอาศัยหรือโกดังสินค้า โดยส่วนใหญ่ จะอยู่ในย่านการค้าที่มีการค้าขายรุ่งเรือง โกหยวนชิกิ เป็นกลุ่มบ้านชั้นเดียวหรือสองชั้น ที่มีลาน บ้านเป็นศูนย์กลาง ล้อมรอบด้วยกำแพง และมีประตูอยู่ที่กำแพง หันหน้าออกสู่ถนน นี่เป็นรูปแบบการอยู่อาศัยแบบหนึ่ง ที่สร้างขึ้นภายใต้อิทธิพลของชาวไป๋และฮั่น และมีอยู่หลายประเภท เช่น “แบบสามผนัง ถนนเดียว” (รูปแบบที่ผนังวางตรงข้ามกับตัวบ้านหลัก)

ยังมีรูปปั้น พุทธศาสนาและเต๋า และจิตรกรรมฝาผนังลี่เจียง ที่วาดโดยชนกลุ่มน้อยอีกด้วย ปราสาท Mufu ซึ่งปกครองโดย Mubao Acong (บิดาของ Acong Aliang บรรพบุรุษของตระกูล Mu ชาว Lijiang Tusi ) ขุนนางผู้ทรงพลังจาก Mosozhao ในช่วงปลายราชวงศ์ต้าหลี่ ยังคงอยู่ แต่ตัวอาคารดั้งเดิม พังทลายลงในแผ่นดินไหวใน ปี 1996และได้รับการบูรณะและสร้างขึ้นใหม่ในเวลาต่อมา

เมืองเก่าลี่เจียง กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อันเป็นผลจากการได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก ย่านการค้าที่เคยเป็นตลาดที่อยู่อาศัย ได้ถูกเปลี่ยนให้เป็นเมืองขายของที่ระลึก และความหนาแน่นของประชากร ก็เพิ่มมากขึ้น เมื่อมีคนนอกกลุ่มใหม่ๆ เข้ามาทำงานที่นั่น ส่งผลให้บ้านเรือนจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ถูกดัดแปลงเป็นดิสโก้ คาเฟ่ และสถานที่แสดงดนตรีสดภายในบ้าน ขณะที่ยังคงรักษาลักษณะภายนอกแบบดั้งเดิมเอาไว้ และสัดส่วนของชาวนาซีในเมืองเก่าก็ค่อยๆ ลดลง นอกจากนี้ การขาดแคลนวัสดุก่อสร้าง อันเนื่องมาจากทรัพยากรป่าไม้ที่ลดลง และต้นทุนการอนุรักษ์อาคารที่เพิ่มขึ้น อันเนื่องมาจากการบังคับใช้หลักเกณฑ์การอนุรักษ์ภูมิทัศน์อย่างเข้มงวด ทำให้ผู้อยู่อาศัยเดิม ซึ่งก็คือชาวนาซี ย้ายไปยังเขตเมืองใหม่ ซึ่งมีค่าครองชีพถูกกว่า หรือเลิกซ่อมแซมอาคาร ส่งผลให้การอยู่รอดของบ้านเรือนแบบดั้งเดิม ในเมืองเก่าลี่เจียง ตกอยู่ในอันตราย

ประวัติศาสตร์

เมืองโบราณแห่งนี้ มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 1,000 ปี และเคยเป็นศูนย์กลางการค้า บนเส้นทางชาโบราณ (Old Tea Horse Caravan Trail) โดดเด่นด้วยระบบทางน้ำและสะพาน ที่มีเอกลักษณ์ แต่ระบบน้ำใต้ดินกำลังลดลง จากการก่อสร้างที่ขยายตัวในชานเมือง

วัฒนธรรม

ลี่เจียงเป็นศูนย์รวมวัฒนธรรมของชาวน่าซี (Nakhi) ผสานกับวัฒนธรรมฮั่นจากพ่อค้าชาวหนานจิงสมัยราชวงศ์หมิง บ้านเรือนสร้างจากไม้และอิฐดินเหนียว โดยช่างฝีมือท้องถิ่นที่สร้างโครงไม้ด้วยความจำโดยไม่ใช้แบบพิมพ์ หน้าต่างไม้แกะสลักลวดลายดอกไม้และนกซึ่งปัจจุบันสลักโดยช่างฝีมือชาวไป๋ (Bai) แม้แต่ครอบครัวยากจนยังให้ความสำคัญกับการติดตั้งหน้าต่างแกะสลักมากกว่าเฟอร์นิเจอร์

ดนตรีและการเต้นรำ

ชาวนาซี รับอิทธิพลดนตรีคลาสสิกจีน จากพ่อค้าหนานจิง และยังคงอนุรักษ์เพลงตงจิง (Dongjing Music) โดยมีการแสดงในเมืองต้าเอี้ยน และหมู่บ้านใกล้เคียง นอกจากนี้ ยังมีการเต้นรำแบบวงกลม ซึ่งเป็นประเพณีร่วมกับชาวทิเบตและไป๋ แม้ว่าชาวทิเบตและไป๋ ส่วนใหญ่จะย้ายออกไป แต่การเต้นรำ ยังพบเห็นได้ในงานเทศกาลที่วัดทิเบตสำคัญ ในบริเวณภูเขาหยกมังกร

สถานที่ที่เกี่ยวข้อง

เมืองโบราณซาโหยว (Shaxi): เมืองโบราณบนเส้นทางชาการค้าชา

เขตมรดกโลกธรรมชาติ

สามแม่น้ำคู่ขนานแห่งยูนนาน (Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas)

เมืองโบราณลี่เจียง เป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยว แต่เป็นพื้นที่ที่ผสานประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ที่ควรค่าแก่การเรียนรู้และรักษา