เจดีย์โบตะทาวน์ ที่ประดิษฐานพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้า

เจดีย์โบตะทาวน์ หรือชื่อเต็มว่า **เจดีย์โบตะทาวน์ Kyaik De Att** (พม่า: ဗိုလ်တထောင်ကျိုက်ဒေးအပ်ဆံတော်ရှင်စေတီတော် [bòtətʰàʊɰ̃ pʰəjá]; หรือสะกดว่า **Botahtaung**) มีความหมายตามตัวอักษรว่า **"นายทหารพันนาย"** เป็นเจดีย์ที่มีชื่อเสียง ตั้งอยู่ใจกลางเมืองย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา ใกล้กับแม่น้ำย่างกุ้ง เจดีย์แห่งนี้ สร้างขึ้นโดยชาวมอญ ในช่วงเวลาใกล้เคียงกับการสร้างเจดีย์ชเวดากอง ตามความเชื่อท้องถิ่น เจดีย์นี้มีอายุกว่า 2,500 ปี และในภาษามอญเคยถูกเรียกว่า **"Kyaik-de-att"** ภายในเจดีย์เป็นโพรง และประดิษฐานพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้า 

ประวัติ 

ตามตำนานพม่า เจดีย์แห่งนี้ตั้งอยู่บนเนินเขาเล็ก ๆ ซึ่งเป็นจุดที่นายทหารพันนายของกษัตริย์เรียงแถวเป็นเกียรติยศเพื่อต้อนรับพระบรมสารีริกธาตุที่ถูกนำมาจากประเทศอินเดียเมื่อกว่าสองพันปีก่อน ตามบันทึกประวัติศาสตร์โบราณเกี่ยวกับการสร้างเจดีย์ พระเจ้าสีหะทีปะ (Sihadipa) ได้มอบพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้าและพระบรมสารีริกธาตุอีกสององค์ให้กับรัฐมนตรีผู้มีศรัทธาอันแรงกล้า ซึ่งได้ปรึกษาผู้นำศาสนาที่มีชื่อเสียงในยุคนั้น และตัดสินใจเลือกพื้นที่บนเนินโบตะทาวน์ ริมฝั่งแม่น้ำย่างกุ้ง ห่างจากเจดีย์ชเวดากองไปทางตะวันออกเฉียงใต้ 1,000 ตาร์ (7,000 ศอก) เพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ

สงครามโลกครั้งที่ 2 

เจดีย์โบตะทาวน์ ถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1943 (พ.ศ. 2486) เมื่อกองทัพอากาศอังกฤษ (RAF) ทิ้งระเบิดโจมตีบริเวณท่าเรือย่างกุ้ง ส่งผลให้เจดีย์ถูกทำลายจนเหลือเพียงซากปรักหักพัง 

การบูรณะ 

การบูรณะเจดีย์ เริ่มต้นขึ้นในวันเดียวกับที่เมียนมา ได้รับเอกราชจากสหราชอาณาจักร คือวันที่ 4 มกราคม ค.ศ. 1948 (พ.ศ. 2491) ในระหว่างกระบวนการขุดค้นพบห้องบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งมีขนาด **20 ตารางฟุต × 20 ตารางฟุต (1.9 ตารางเมตร × 1.9 ตารางเมตร) และสูง 6 ฟุต (1.8 เมตร)** โดยมีลักษณะเป็นห้องที่ค่อย ๆ แคบลงเมื่อสูงขึ้น และดูคล้ายกับหม้อใบใหญ่ที่ถูกคว่ำลงเพื่อปกปิดสิ่งที่อยู่ภายใน 

ในศูนย์กลางของห้องเก็บสมบัตินี้ ได้ค้นพบ **หีบศิลาที่มีรูปทรงคล้ายเจดีย์** ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลาง **23 นิ้ว (580 มม.)** และสูง **39 นิ้ว (990 มม.)** ล้อมรอบหีบศิลานี้เป็น **รูปปั้นนัต** ที่แกะสลักจากศิลาแลง ซึ่งดูเหมือนถูกจัดวางไว้ให้ทำหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ หีบศิลาถูกฝังอยู่ในโคลน เนื่องจากมีน้ำไหลซึมเข้าไปในห้องเก็บสมบัติ ตลอดระยะเวลาหลายศตวรรษ 

ภายในห้องบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ นอกจากหีบศิลารูปทรงเจดีย์นี้แล้ว ยังพบสมบัติล้ำค่ามากมาย ได้แก่ **อัญมณี เครื่องประดับ เครื่องเพชรพลอย แผ่นดินเผา และรูปเคารพที่ทำจากทองคำ เงิน ทองเหลือง และหิน** จำนวนรวมของรูปเคารพที่ถูกค้นพบทั้งภายในและภายนอกห้องเก็บพระบรมสารีริกธาตุมีมากถึง **เจ็ดร้อยองค์** แผ่นดินเผาหลายชิ้นยังคงอยู่ในสภาพดี และบางชิ้นสลักเป็นภาพพุทธประวัติ 

หนึ่งในแผ่นดินเผา ที่ถูกขุดพบจากห้องเก็บพระบรมสารีริกธาตุ **มีภาพของพระพุทธเจ้า** แม้ว่าจะได้รับผลกระทบจากกาลเวลาและความชื้น แต่ก็ถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่ง บนด้านหลังของแผ่นดินเผามีอักษรที่ใกล้เคียงกับ **อักษรพราหมณ์โบราณจากอินเดียใต้** ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญในประวัติศาสตร์ นาย **อู ลู เป วิน** นักโบราณคดีแห่งรัฐบาลสหภาพพม่า ได้แปลอักษรนี้และชี้ให้เห็นว่าคำขึ้นต้น **"e"** จากวลี **"evam vadi"** แสดงให้เห็นว่าอักษรดังกล่าวเป็นไปตามแบบแผนของชาวมอญโบราณ ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันว่าชาวมอญเป็นผู้สร้างเจดีย์แห่งนี้ 

เมื่อถอดชั้นหินรูปทรงกรวยออก **พบว่าภายในมีอีกชั้นหนึ่งที่เป็นหินเคลือบทองคำอันสวยงาม** ซึ่งมีลักษณะคล้ายเจดีย์มากกว่าเดิม งานฝีมือที่ประณีตและความแวววาวของมันทำให้ผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์เกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างลึกซึ้ง โคลนจำนวนหนึ่งได้แทรกซึมเข้าไปในห้องนี้เช่นกัน โดยรอบฐานของเจดีย์เคลือบทองนี้มี **อัญมณี ทองคำ และเครื่องประดับ** กระจายอยู่ 

หลังจากนำหีบศิลาชั้นที่สองออก พบว่าภายในบรรจุ **เจดีย์ทองคำบริสุทธิ์ขนาดเล็ก** ตั้งอยู่บนฐานเงิน และถัดจากเจดีย์ทองคำนี้ มี **รูปสลักหินโบราณสูง 4.5 นิ้ว (110 มม.)** ซึ่งมีงานฝีมืออันเก่าแก่ 

เมื่อยกเจดีย์ทองคำขึ้น พบ **กระบอกทองคำขนาดเล็กยาว 3/4 นิ้ว (19 มม.)** และเส้นผ่านศูนย์กลาง **5/12 นิ้ว (11 มม.)** ภายในกระบอกเล็กนี้พบ **พระบรมสารีริกธาตุสององค์ ขนาดเท่าเมล็ดมัสตาร์ด** และ **เส้นพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้า** ซึ่งถูกม้วนไว้และยึดติดด้วยแลคเกอร์บาง ๆ ที่ยังคงมีร่องรอยของทองคำปิดอยู่ 

โครงสร้าง 

มุมมองพาโนรามา ของพื้นที่โบตะทาวน์ เจดีย์ที่สร้างขึ้นใหม่มีรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์ มีความสูง **131 ฟุต 8 นิ้ว (40.13 ม.)** ตั้งอยู่บนฐานขนาด **96 ฟุต (29 ม.) × 96 ฟุต (29 ม.)** จุดเด่นสำคัญของเจดีย์แห่งนี้คือ **โครงสร้างภายในเป็นโพรง** ซึ่งแตกต่างจากเจดีย์ทั่วไป ภายในมี **ทางเดินเขาวงกตที่กรุด้วยกระจกเงา** และเรียงรายไปด้วย **ตู้กระจกที่จัดแสดงโบราณวัตถุและพระบรมสารีริกธาตุ** ซึ่งถูกเก็บรักษาไว้ตั้งแต่ยุคของเจดีย์เดิม