โรคระบาดร้ายแรงชนิดแรก ที่ถูกกำจัดจนหมดสิ้นไปจากโลก

ไข้ทรพิษ (Smallpox)

คือโรคติดเชื้อเฉียบพลันที่มีสาเหตุจากไวรัสวาริโอลา (Variola virus)
ซึ่งเคยเป็นหนึ่งในโรคที่คร่าชีวิตผู้คนมากที่สุดในประวัติศาสตร์โลก
มีลักษณะอาการสำคัญคือ ไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง ตามมาด้วยผื่นแดง
ที่กลายเป็นตุ่มหนองทั่วร่างกาย โดยเฉพาะที่ใบหน้า แขนขา และลำตัว
ผู้ที่รอดชีวิตจากโรคนี้มักมีแผลเป็นถาวร บางรายอาจตาบอด โรคนี้มีอัตราการเสียชีวิต
สูงถึงร้อยละ 30 โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ

ไข้ทรพิษแพร่กระจายอย่างรุนแรงทั่วโลกมาเป็นพันปี มีการระบาดใหญ่
ในเอเชีย แอฟริกา ยุโรป และอเมริกา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตนับร้อยล้านคน
ในศตวรรษที่ 20 เพียงศตวรรษเดียว เชื่อว่ามีผู้เสียชีวิตจากโรคนี้กว่า 300 ล้านคน
อย่างไรก็ตาม จุดเริ่มต้นของการควบคุมไข้ทรพิษ เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1796
เมื่อแพทย์ชาวอังกฤษชื่อ “เอ็ดเวิร์ด เจนเนอร์”
ทดลองฉีดเชื้อวัคซีนจากโรคฝีดาษวัว (cowpox) ให้กับเด็กชายคนหนึ่ง
และค้นพบว่าเด็กคนนั้นมีภูมิคุ้มกันต่อไข้ทรพิษ นี่คือจุดกำเนิดของ "วัคซีน" (vaccine)
และเป็นก้าวสำคัญของการแพทย์สมัยใหม่

องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้เริ่มโครงการกวาดล้างไข้ทรพิษทั่วโลก
ในปี 1967 โดยใช้กลยุทธ์การฉีดวัคซีนแบบเข้มข้นและการค้นหาผู้ติดเชื้อรายใหม่อย่างเร่งด่วน
จากการดำเนินการดังกล่าวอย่างต่อเนื่องและทั่วถึง ทำให้ในปี 1977
พบผู้ติดเชื้อรายสุดท้ายจากธรรมชาติชื่อ “อาลี มาว มาลิน” ในประเทศโซมาเลีย
ซึ่งรอดชีวิตมาได้ ต่อมาในปี 1980 WHO
ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่า ไข้ทรพิษเป็นโรคติดต่อชนิดแรกของมนุษย์
ที่ได้รับการ “กำจัดสิ้นเชิง” (eradicated) จากโลก

ความสำเร็จในการกวาดล้างไข้ทรพิษถือเป็นหมุดหมายสำคัญของมนุษยชาติ
แสดงถึงศักยภาพของวิทยาศาสตร์ ความร่วมมือระหว่างประเทศ
และความมุ่งมั่นทางสาธารณสุขระดับโลก อีกทั้งยังเป็นแรงบันดาลใจ
ในการต่อสู้กับโรคติดต่ออื่น ๆ เช่น โปลิโอ มาลาเรีย และโรคโควิด-19 อย่างไรก็ตาม
ไวรัสไข้ทรพิษยังถูกเก็บไว้ในห้องปฏิบัติการความปลอดภัยขั้นสูง
ในสหรัฐอเมริกาและรัสเซีย ด้วยเหตุผลทางวิทยาศาสตร์และความมั่นคง