จังหวัดที่มีอายุน้อยที่สุดในเขตภาคเหนือ เมื่อนับจากปีที่ถูกประกาศจัดตั้ง

จังหวัดพะเยา (Phayao Province)

เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคเหนือของประเทศไทย ที่มีความสำคัญ
ทั้งทางด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม มีภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาสลับซับซ้อนสวยงาม
และมีที่ราบลุ่มในบางพื้นที่ โดยมีแหล่งน้ำสำคัญอย่างกว๊านพะเยา
ซึ่งเป็นทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือและเป็นศูนย์กลางวิถีชีวิต
ของชาวเมืองพะเยา จังหวัดนี้มีรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ย้อนไปถึงอาณาจักรภูกามยาว
ในสมัยโบราณ จึงเต็มไปด้วยโบราณสถานและวัดวาอารามที่ทรงคุณค่า
เช่น วัดศรีโคมคำ ซึ่งเป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าตนหลวง พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง
นอกจากนี้พะเยายังมีวัฒนธรรมล้านนาที่โดดเด่น ผสมผสานกับวิถีชีวิตเรียบง่าย
ของผู้คนท้องถิ่นที่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียมดั้งเดิมไว้ได้อย่างงดงาม

ในด้านเศรษฐกิจ พะเยายังคงพึ่งพาเกษตรกรรมเป็นหลัก โดยมีการปลูกข้าว
ข้าวโพด และพืชไร่อื่น ๆ รวมทั้งการเพาะเลี้ยงปลาในกว๊านพะเยา
ซึ่งสร้างรายได้สำคัญให้กับชุมชน ปัจจุบันจังหวัดพะเยายังพัฒนาไปสู่
การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและวัฒนธรรม ด้วยแหล่งท่องเที่ยวที่โดดเด่นทั้งภูเขาสูง
น้ำตก และชุมชนท้องถิ่นที่ยังคงเสน่ห์แบบดั้งเดิมไว้ได้ครบถ้วน
ทำให้พะเยาเป็นจุดหมายปลายทางที่น่าหลงใหลสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัส
ความงดงามของธรรมชาติและความเรียบง่ายอบอุ่นของชาวล้านนาอย่างแท้จริง

แม้ว่าพะเยาจะถือเป็นเมืองเก่าแก่อีกเมืองหนึ่ง
แต่ในทางการปกครอง จังหวัดพะเยาถือเป็นจังหวัดใหม่
หลังจากมีการประกาศจัดตั้งเป็นจังหวัดอย่างเป็นทางการ
เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2520 โดยแยกออกจากจังหวัดเชียงราย
ตามพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดพะเยา พ.ศ.2520 ที่ประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 94 ตอนที่ 69 วันที่ 28 กรกฎาคม 2520
พะเยาถือเป็นจังหวัดลำดับล่าสุด หรือจังหวัดใหม่ที่สุดของภาคเหนือ