'BHQ' หน่วยทหารรบพิเศษที่พร้อมรบมากที่สุดของประเทศกัมพูชา

กองบัญชาการองครักษ์
หรือที่รู้จักกันในชื่อย่อว่า BHQ

เป็นหน่วยกำลังความมั่นคงพิเศษของราชอาณาจักรกัมพูชา
ซึ่งมีสถานะโดดเด่นและแตกต่างจากหน่วยทหารหรือหน่วยรักษาความปลอดภัยทั่วไป
โดยมีภารกิจหลักในการอารักขาความปลอดภัยผู้นำสูงสุดของประเทศ บุคคลในครอบครัว
และสถานที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับศูนย์กลางอำนาจทางการเมือง หน่วยนี้เริ่มก่อตั้ง
และขยายบทบาทอย่างจริงจังในช่วงที่สมเด็จฮุน เซน กำลังรวบรวมและเสริมความมั่นคงทางอำนาจ
ภายใต้บริบทการเมืองหลังสงครามกลางเมืองที่ยังเปราะบาง
ความไม่ไว้วางใจระหว่างกลุ่มอำนาจ และความเสี่ยงจากความขัดแย้งภายใน

ตลอดเวลาหลายทศวรรษ BHQ ได้รับการพัฒนาให้เป็นกองกำลังที่มีความพร้อมสูง
มีอาวุธยุทโธปกรณ์ทันสมัย มีการฝึกเฉพาะทาง และมีสายการบังคับบัญชา
ที่ขึ้นตรงต่อผู้นำมากกว่าการอยู่ภายใต้ระบบราชการทหารแบบปกติ
ลักษณะเช่นนี้ทำให้หน่วยองครักษ์มีความภักดีต่อบุคคลมากกว่าสถาบัน
ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของข้อวิพากษ์วิจารณ์จากทั้งภายในและภายนอกประเทศ
นักวิชาการและองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนจำนวนมากมองว่า BHQ
ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงการคุ้มครองผู้นำตามกรอบรัฐสมัยใหม่
แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการธำรงอำนาจทางการเมืองของฮุน เซน

ข้อครหาที่สำคัญคือ BHQ ถูกมองว่าเป็น “กองกำลังส่วนตัว”
เนื่องจากบทบาทที่ปรากฏในช่วงวิกฤตการเมืองหลายครั้ง
ไม่ว่าจะเป็นการแสดงกำลังในกรุงพนมเปญ การควบคุมสถานการณ์การชุมนุมของฝ่ายต่อต้าน
หรือการสร้างแรงกดดันทางอ้อมต่อคู่แข่งทางการเมือง การปรากฏตัวของหน่วยนี้
มักสื่อถึงอำนาจเด็ดขาดของผู้นำ มากกว่าการบังคับใช้กฎหมายในเชิงเป็นกลาง
นอกจากนี้ การแต่งตั้งผู้บังคับบัญชาและนายทหารระดับสูงใน BHQ
มักเป็นบุคคลที่มีความใกล้ชิดและจงรักภักดีต่อฮุน เซน เป็นพิเศษ
ยิ่งตอกย้ำภาพลักษณ์ของความสัมพันธ์เชิงอุปถัมภ์และความภักดีส่วนบุคคล

ในทางการเมือง BHQ ยังถูกมองว่าเป็นเครื่องมือสนับสนุนเสถียรภาพ
ของพรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาล ทั้งในเชิงสัญลักษณ์และเชิงปฏิบัติการ
การมีอยู่ของกองกำลังที่เข้มแข็งและพร้อมตอบสนองต่อคำสั่งของผู้นำเพียงไม่กี่คน
ทำให้ดุลอำนาจระหว่างรัฐ กองทัพ และประชาชนเอนเอียงอย่างชัดเจน
ส่งผลให้เกิดคำถามถึงความเป็นประชาธิปไตย การตรวจสอบถ่วงดุล
และความเป็นมืออาชีพของสถาบันความมั่นคงของประเทศ ในภาพรวม
กองบัญชาการองครักษ์จึงไม่ใช่เพียงหน่วยรักษาความปลอดภัยธรรมดา
แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของการรวมศูนย์อำนาจ การเมืองแบบผู้นำเข้มแข็ง
และความทับซ้อนระหว่างอำนาจรัฐกับตัวบุคคล ซึ่งยังคงเป็นประเด็นถกเถียง
และถูกจับตามองอย่างใกล้ชิดในสังคมกัมพูชาจนถึงปัจจุบัน