สถานที่สำคัญแห่งล่าสุดของไทย ที่ได้รับการยกย่องให้เป็นแหล่งมรดกโลก

อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
หรือ “เมืองโบราณศรีเทพ”

เป็นโบราณสถานในจังหวัดเพชรบูรณ์ ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการจากยูเนสโก
เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2566 ในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกครั้งที่ 45
ที่เมืองริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย ให้เป็น
“The Ancient Town of Si Thep and Its Associated Dvaravati Monuments”
โดยเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งที่ 4 ของประเทศไทย
และเป็นมรดกโลกแห่งล่าสุด ทำให้ไทยมีทั้งหมด 7 แห่ง
แบ่งเป็น 4 แห่งทางวัฒนธรรม และ 3 แห่งทางธรรมชาติ

เมืองโบราณศรีเทพเป็นแหล่งโบราณสถานที่สะท้อนร่องรอยการตั้งถิ่นฐานต่อเนื่อง
ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ผ่านยุคทวารวดี และอารยธรรมเขมร
ครอบคลุมระยะเวลาหลายร้อยปี โดยเฉพาะในช่วงพุทธศตวรรษที่ 7–14
เมืองนี้มีผังเมืองเฉพาะตัว—แบ่งเป็น “เมืองใน” และ “เมืองนอก”
ล้อมรอบด้วยคูเมืองและกำแพงดิน สะท้อนโครงสร้างการวางผังเมืองที่โดดเด่น
และแตกต่างจากเมืองโบราณอื่นๆ ในภูมิภาค

ที่สำคัญคือมีงานศิลปกรรมในแบบ “สกุลช่างศรีเทพ” ที่วิจิตร
และแสดงเทคนิคช่างที่ล้ำ เช่น ประติมากรรมลอยตัว (ไม่มีแผ่นโค้งด้านหลังรองรับ)
และท่ายืนแบบ dynamic (ท่าตริภังค์) ซึ่งถือว่าเป็นเอกลักษณ์
และคุณค่าทางศิลปะที่หาได้ยากในภูมิภาค

หลังการประกาศ มีการเปิดให้เข้าชมฟรีระหว่างวันที่ 20–24 กันยายน 2566
เพื่อเฉลิมฉลองการขึ้นทะเบียน และกรมศิลปากรพร้อมด้วยกระทรวงวัฒนธรรม
ได้เร่งจัดทำแผนแม่บทด้านการอนุรักษ์ การพัฒนาสิ่งแวดล้อม
การท่องเที่ยว และการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น

ถึงกระนั้น เมื่อยกระดับเป็นมรดกโลก เศรษฐกิจท้องถิ่น
และความสนใจจากนักท่องเที่ยวก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
โดยเพียงสุดสัปดาห์แรกหลังประกาศ มีผู้เข้าชมราว 20,000 คน
จนนำมาซึ่งปัญหาด้านโครงสร้างพื้นฐาน ขยะ การจอดรถ
และพฤติกรรมไม่เหมาะสมของนักท่องเที่ยว เช่นการปีนขึ้นเจดีย์
ซึ่งอาจก่อความเสียหายด้านโบราณคดี จึงมีข้อเสนอให้จำกัดการเข้าถึงพื้นที่
เพื่อความยั่งยืนในการอนุรักษ์มรดกของชาติ