พืชที่พบในจังหวัดเลยของไทย เพียงแห่งเดียวเท่านั้นบนโลก

มะลิเฉลิมนรินทร์
(Jasminum bhumibolianum Chalermglin)


คือ “มะลิชนิดใหม่ของโลก” ที่มีถิ่นกำเนิดเฉพาะในประเทศไทย
จัดเป็น พืชถิ่นเดียว (endemic) เพราะจากข้อมูลการบรรยายชนิดและการสำรวจ
พบตามธรรมชาติเฉพาะจังหวัดเลย และเป็นพืชหายากมาก จนกลายเป็นชนิดที่นักพฤกษศาสตร์
ให้ความสำคัญในฐานะทรัพยากรธรรมชาติของไทยโดยตรง

ลักษณะโดยรวมเป็นไม้เลื้อยขนาดเล็ก เถายาวประมาณ 1–2 เมตร
ใบเดี่ยวออกตรงข้ามกัน ดอกสีขาวมีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อตามปลายกิ่งหรือกิ่งข้าง
ช่อหนึ่งมีดอกย่อยราว 7–13 ดอก และมักมีกลีบดอก 6–8 กลีบ
เมื่อออกผลจะเป็นผลสีม่วงดำ/ดำ รายละเอียดเชิงวิชาการเหล่านี้
ใช้ยืนยันว่าเป็นชนิดที่ต่างจากมะลิชนิดอื่นอย่างชัดเจน

ถิ่นอาศัยตามธรรมชาติ “เฉพาะทางมาก” คือพบในป่าเบญจพรรณ
บริเวณร่องน้ำ/แอ่งลำราง บนภูเขาหินปูน (karst limestone) ที่ระดับสูงราว 715 เมตร
โดยมีช่วงออกดอกเด่นประมาณกรกฎาคม–กันยายน และติดผลราว
พฤศจิกายน–มกราคม ซึ่งแปลว่าหากถิ่นหินปูนบริเวณนั้นถูกรบกวน
พืชชนิดนี้ก็มีโอกาสได้รับผลกระทบโดยตรง

ประเด็นสำคัญที่สุดคือ มะลิเฉลิมนรินทร์มีความเสี่ยงสูงมาก:
งานประเมินในคำบรรยายชนิดระบุสถานภาพว่าใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
(Critically Endangered: CR B1ab(iii)) เพราะพบจากพื้นที่เดียว
และในช่วงสำรวจมีรายงานว่าพบเพียง 2 ต้น อีกทั้งพื้นที่ดังกล่าว ไม่ได้อยู่ในเขตคุ้มครอง
ทำให้การอนุรักษ์ที่จำเป็นที่สุดคือ “ปกป้องถิ่นอาศัยจริง” ควบคู่กับ
“การขยายพันธุ์/อนุรักษ์นอกถิ่น” เพื่อกันการสูญพันธุ์จากธรรมชาติ