สายพันธุ์ข้าวที่คนนิยมที่สุด มีการบริโภคมากเป็นอันดับหนึ่งของโลก

5 สายพันธุ์/ชนิดข้าว ที่ได้รับความนิยมมากที่สุด
ในภาพรวมระดับโลก โดยยึด “ความนิยม”
จากการบริโภคในวงกว้าง + ความสำคัญในตลาดการค้าระหว่างประเทศ
+ การใช้งานในอาหารหลักของหลายภูมิภาค

ข้าวขาวเมล็ดยาว
(Indica / Long-grain white rice)
ถ้าวัดด้วยความ “แพร่หลาย” จริง ๆ ข้าวเมล็ดยาวในกลุ่ม อินดิกา (Indica)
คือข้าวที่คนจำนวนมากทั่วโลกคุ้นเคยที่สุด เพราะเป็นข้าวหลักในหลายประเทศ
ของเอเชียและแอฟริกา และในเชิงการค้าระหว่างประเทศก็ถือว่าเป็นกลุ่มที่ใหญ่ที่สุด
โดยเอกสารด้านนโยบายการค้าของ FAO ระบุว่า ข้าวอินดิกา (เมล็ดยาว)
คิดเป็นราว 75% ของข้าวที่ซื้อขายในตลาดโลก ทำให้ “ข้าวขาวเมล็ดยาว”
เป็นชนิดที่พบได้แทบทุกซูเปอร์มาร์เก็ตทั่วโลกในรูปข้าวสารทั่วไป
(เช่น ข้าวขาว ข้าวหัก ข้าวนึ่ง ฯลฯ)

ข้าวหอมมะลิ
(Jasmine rice / โดยเฉพาะ Thai Hom Mali)
ข้าวหอมมะลิเป็น “ข้าวหอม” ที่โดดเด่นเรื่องกลิ่นและความนุ่ม
จนกลายเป็นภาพจำของอาหารไทยและอาหารเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ในต่างประเทศ แหล่งทางการของสถานทูตไทยระบุว่า Thai Hom Mali
เป็นหนึ่งในข้าวหอมที่ได้รับการยอมรับกว้างขวางระดับโลกในด้านกลิ่นหอม
และรสสัมผัส และในมุมการค้า/การบริโภคจริง USDA (ERS) ระบุว่ามากกว่า 60%
ของข้าวนำเข้าของสหรัฐฯ เป็นข้าวหอมจากเอเชีย โดยส่วนใหญ่คือ “jasmine จากไทย”
(ร่วมกับ basmati) สะท้อนความนิยมของข้าวหอมมะลิในตลาดผู้บริโภคขนาดใหญ่

ข้าวบาสมาติ
(Basmati rice)
บาสมาติเป็นข้าวหอมเมล็ดยาวที่ขึ้นชื่อเรื่องกลิ่นเฉพาะตัวและเม็ดเรียวยาว
เหมาะกับอาหารอินเดีย–ปากีสถานและอาหารตะวันออกกลาง
ความนิยมของบาสมาติสะท้อนชัดทั้งในฝั่งผู้บริโภคและการส่งออก
USDA ชี้ว่า ข้าวหอมที่สหรัฐฯ นำเข้าเป็นสัดส่วนใหญ่ “รวมถึง basmati
จากอินเดียและปากีสถาน” และรายงาน/เอกสารสรุปของ APEDA
(หน่วยงานส่งออกสินค้าเกษตรของอินเดีย) ระบุว่าอินเดียและปากีสถานเป็นผู้ผลิต/
ผู้ส่งออกหลักของบาสมาติ โดยตลาดสำคัญมักอยู่ในตะวันออกกลาง
และกลุ่มกัลฟ์ (สื่อเศรษฐกิจอย่าง Reuters ก็รายงานความต้องการ/
การส่งออกบาสมาติในช่วงหลัง ๆ ว่าสูงมากเช่นกัน)

ข้าวญี่ปุ่นกลุ่มจาโปนิกา
(Japonica)
ถ้าพูดถึง “ข้าวที่คนกินทุกวัน” ในเอเชียตะวันออก ข้าวกลุ่มจาโปนิกา (Japonica)
คือหัวใจของวัฒนธรรมอาหาร (ข้าวซูชิ ข้าวหน้าต่าง ๆ ข้าวปั้น ฯลฯ)
และมีความเหนียวนุ่มตามธรรมชาติ ที่สำคัญคือพันธุ์ Koshihikari
ถูกยกให้เป็นตัวแทนความนิยมของข้าวญี่ปุ่นอย่างชัดเจน—เอกสารภาครัฐญี่ปุ่น
ระบุว่า Koshihikari มีสัดส่วนพื้นที่ปลูกสูงสุดของประเทศ (เช่น 33.9% ในปี 2019)
และบทความวิชาการรีวิว (ตีพิมพ์ในวารสารและเผยแพร่บน PMC)
ก็ยืนยันว่า Koshihikari ครองอันดับ 1 ด้านพื้นที่ปลูกต่อเนื่องยาวนาน
พร้อมยกตัวเลขปี 2016 ว่ามีสัดส่วนราว 36.2% ของพื้นที่นาข้าวญี่ปุ่น

ข้าวเหนียว
(Glutinous rice / Sticky rice / Waxy rice)
ข้าวเหนียวเป็นข้าวที่นิยมมาก ในระดับภูมิภาคเอเชีย
โดยเฉพาะแถบลุ่มน้ำโขงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะเป็นทั้งอาหารหลัก
และวัตถุดิบสำคัญของอาหาร/ขนม (เช่น ข้าวเหนียวมะม่วง ข้าวจี่ ข้าวหลาม ฯลฯ)
บทความเชิงวัฒนธรรมอาหารของ อธิบายว่าข้าวเหนียวเป็นส่วนสำคัญ
ของอาหารภาคเหนือของไทยจนแทบแยกไม่ออกจากวิถีการกิน
ขณะเดียวกันงานวิชาการที่ศึกษา “Greater Mekong Sub-region”
ก็ระบุชัดว่าข้าวเหนียวเป็นทั้งอาหารหลัก
และเกี่ยวพันกับความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนเกษตรจำนวนมากในภูมิภาคนี้
และภาพรวมทั่วไปมักสรุปว่าข้าวเหนียวถูกปลูกมาก
ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และบริโภคกว้างในเอเชีย