ผู้นำเผด็จการคนสุดท้าย ในประวัติศาสตร์ของประเทศเกาหลีใต้

ช็อน ดู-ฮวัน
(Chun Doo-hwan, 전두환)

เป็นอดีตนายพลและอดีตประธานาธิบดีเกาหลีใต้ (ค.ศ. 1980–1988)
ที่ขึ้นสู่อำนาจจากวิกฤตการเมืองหลังการลอบสังหารประธานาธิบดีพัก ช็อง-ฮี
ในปี 1979 โดยสื่อและนักประวัติศาสตร์จำนวนมากมักอธิบายว่าเขาเป็น
“ผู้นำเผด็จการทหารคนสุดท้าย” ของเกาหลีใต้ เพราะยุคของเขาเป็นช่วงปลาย
ของการปกครองแบบทหารที่กดเสรีภาพทางการเมือง ก่อนประเทศจะเดินหน้า
เข้าสู่ระบอบประชาธิปไตยที่เป็นระบบมากขึ้นปลายทศวรรษ 1980

เส้นทางสู่อำนาจของช็อนเริ่มจากการคุมกลไกความมั่นคงในกองทัพ
และการยึดอำนาจภายในกองทัพช่วงปลายปี 1979
(มักกล่าวถึง “รัฐประหาร 12 ธันวาคม 1979”) ก่อนขยายอำนาจด้วยการประกาศกฎอัยการศึก
และกวาดจับฝ่ายต่อต้านในปี 1980 แล้วจัดระบบการเมืองภายใต้รัฐบาลทหาร
จากนั้นเขาได้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการในปี 1980
และปกครองประเทศด้วยแนวทางแข็งกร้าว
จำกัดกิจกรรมทางการเมืองและเสรีภาพสื่ออย่างเข้มงวด

เหตุการณ์ที่ผูกชื่อของช็อนกับประวัติศาสตร์การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย
ของเกาหลีใต้อย่างแยกไม่ออกคือ “การลุกฮือกวางจู” ระหว่างวันที่
18–27 พฤษภาคม 1980 ซึ่งเป็นการประท้วงต่อต้านรัฐบาลทหารและกฎอัยการศึก
ก่อนถูกปราบปรามอย่างรุนแรง เหตุการณ์นี้ถูกมองว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ
ที่หล่อหลอมขบวนการประชาธิปไตยในเวลาต่อมา และยังเป็นบาดแผลทางสังคม
ที่ถูกถกเถียงเรื่องความรับผิดชอบมาจนถึงปัจจุบัน

หลังพ้นอำนาจ ช็อนถูกดำเนินคดีหลายด้านเพื่อเอาผิดกับการยึดอำนาจ
และเหตุรุนแรงในยุคทหาร โดยในช่วงกลางทศวรรษ 1990
เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดร้ายแรง (รวมถึงข้อหาที่เกี่ยวข้องกับการก่อกบฏ/รัฐประหาร)
โทษเดิมรุนแรงมากก่อนจะมีการลดโทษในชั้นอุทธรณ์ และท้ายที่สุด
ได้รับการอภัยโทษในปี 1997 อย่างไรก็ดี ประเด็นความรับผิดชอบและความยุติธรรม
ยังตามหลอกหลอนภาพลักษณ์ของเขา รวมถึงเรื่องค่าปรับ/
การริบทรัพย์ที่เป็นข่าวยาวนาน และคดีหมิ่นประมาทที่ศาลตัดสินในปี 2020
ก่อนเขาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2021 ซึ่งสำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า
เป็นการจากไปของ “ผู้นำเผด็จการทหารคนสุดท้ายของเกาหลีใต้”
ที่ทิ้งมรดกทางการเมืองอันขมขื่นไว้ในสังคม