จังหวัดในอดีตของไทย ที่ถูกส่งคืนให้กับประเทศเจ้าอาณานิคม(ฝรั่งเศส)

จังหวัดพิบูลสงคราม
: ร่องรอยประวัติศาสตร์ไทยในดินแดนกัมพูชา

จังหวัดพิบูลสงคราม (Phibunsongkhram province)
เป็นอดีตจังหวัดหนึ่งของประเทศไทยที่มีความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์อย่างยิ่ง
โดยไทยได้ดินแดนนี้คืนมาจากฝรั่งเศสในช่วงปี พ.ศ. 2484 ซึ่งเป็นการยกระดับ
พื้นที่ปกครองส่วนใหญ่จากจังหวัดเสียมราฐในขณะนั้นขึ้นเป็นจังหวัดใหม่
ภายใต้อธิปไตยของไทย พื้นที่ครอบคลุมบริเวณที่เป็นจังหวัดเสียมราฐ
จังหวัดอุดรมีชัย และจังหวัดบันทายมีชัยในประเทศกัมพูชาปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2489
ไทยมีความจำเป็นต้องส่งมอบดินแดนส่วนนี้คืนให้กับฝรั่งเศส
ซึ่งปกครองกัมพูชาอยู่ในขณะนั้น เพื่อเป็นข้อตกลงในการเข้าเป็นสมาชิก
องค์การสหประชาชาติ การตั้งชื่อจังหวัดนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเกียรติแก่
จอมพล แปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีผู้มีบทบาทสำคัญในขณะนั้น
โดยมีสัญลักษณ์ประจำจังหวัดเป็นรูป "อนุสาวรีย์ไก่ขาวกางปีก" ซึ่งสื่อถึงปีเกิดของจอมพล ป.
และกรมศิลปากรได้นำภาพนี้มาออกแบบเป็นตราประจำจังหวัดอย่างเป็นทางการ

นอกจากนี้ ชื่ออำเภอต่างๆ ในเขตดินแดนที่ได้คืนมา
ยังมักตั้งตามนามสกุลหรือราชทินนามของนายทหาร
และบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการรบสงครามอินโดจีน
เพื่อเป็นการยกย่องความกล้าหาญของเหล่าวีรชนในยุคนั้น

ประเด็นที่น่าสนใจในทางภูมิรัฐศาสตร์ขณะนั้นคือ แม้ไทยจะได้ดินแดนเสียมราฐคืนมา
แต่โบราณสถานสำคัญอย่าง นครวัด ยังคงอยู่ในเขตการปกครองของฝรั่งเศส
สำหรับปราสาทบันทายศรี แม้ตามเส้นแบ่งแดนจะอยู่ในเขตจังหวัดพิบูลสงคราม
แต่ทางฝรั่งเศสได้ร้องขอให้ขีดวงล้อมพื้นที่ปราสาทไว้เป็นของตน
โดยมีญี่ปุ่นเป็นผู้ไกล่เกลี่ยและให้ความเห็นชอบ ส่งผลให้ปราสาทหิน
ที่งดงามที่สุดแห่งหนึ่งไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของไทยในช่วงเวลาดังกล่าว
ซึ่งในปัจจุบันพื้นที่เหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก
(UNESCO) และเป็นแหล่งท่องเที่ยวระดับโลก

ในช่วงระยะเวลาประมาณ 5 ปี (พ.ศ. 2484 - 2489) ที่จังหวัดพิบูลสงคราม
อยู่ภายใต้การปกครองของไทย ได้มีการวางรากฐานการเมืองท้องถิ่น
ผ่านการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรถึง 2 ครั้ง โดยมีนายประยูร อภัยวงศ์
และนายญาติ ไหวดี เป็นตัวแทนชาวจังหวัดพิบูลสงครามในสภาไทย
จังหวัดนี้แบ่งการปกครองออกเป็น 7 อำเภอ ได้แก่ ไพรีระย่อเดช,
กลันทบุรี, พรหมขันธ์, วารีแสน, เกรียงศักดิ์พิชิต, ศรีโสภณ และสินธุสงครามชัย
ก่อนที่บทบาทของจังหวัดในชื่อนี้จะสิ้นสุดลงในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2489