ปลาสวยงามพันธุ์หายาก ที่พบได้เฉพาะในประเทศไทยเท่านั้นบนโลก

ชะตากรรมของปลาทรงเครื่อง
: อัญมณีแห่งลำน้ำที่สูญหายจากถิ่นกำเนิด

ปลาทรงเครื่อง (Red-tailed black shark)
หรือมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Epalzeorhynchos bicolor

เป็นปลาน้ำจืดขนาดเล็กในวงศ์ปลาตะเพียนที่มีความสวยงาม
และโดดเด่นอย่างยิ่ง ลักษณะทางกายภาพของมันประกอบด้วยลำตัวสีดำ
สนิทราวกับกำมะหยี่ ตัดกับครีบหางที่มีสีแดงเข้มหรือส้มสดใส
รูปร่างที่เพรียวยาวขนาดประมาณ 12 เซนติเมตร
ทำให้มันถูกเปรียบเทียบกับปลาฉลาม
จนมีชื่อเรียกในวงการปลาสวยงามว่า "ปลาฉลามทรงเครื่อง"

ในแง่ของวิถีชีวิตในธรรมชาติ ปลาทรงเครื่องถูกจัดว่าเป็น
สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น (Endemic species) ที่พบได้เพียงในประเทศไทยเท่านั้น
โดยมีแหล่งกำเนิดหลักอยู่ในบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยาตอนบน
เดิมทีพวกมันเป็นปลานักล่าที่มีพฤติกรรมดุร้ายต่อพวกเดียวกันเอง
เพื่อปกป้องอาณาเขต แต่กลับไม่ค่อยทำอันตรายปลาต่างสายพันธุ์
ความเป็นเอกลักษณ์และหาไม่ได้จากที่อื่นในโลก
ทำให้มันเป็นที่ต้องการอย่างสูงในตลาดโลกตั้งแต่อดีต

อย่างไรก็ตาม สถานะปัจจุบันของปลาทรงเครื่องเข้าขั้นวิกฤต
โดยในบัญชีแดงของ IUCN ได้จัดให้มันอยู่ในสถานะ
"ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered)" มาตั้งแต่ปี 1996 และที่น่าเศร้าคือ
ข้อมูลล่าสุดบ่งชี้ว่ามันอาจจะ สูญพันธุ์ไปแล้วจากแหล่งน้ำธรรมชาติ
เนื่องจากการถูกคุกคามถิ่นที่อยู่อาศัยจากการสร้างเขื่อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม
รวมถึงการถูกจับอย่างหนักเพื่อส่งออกเป็นปลาสวยงามในอดีต

ถึงแม้ในธรรมชาติจะหายไปแล้ว แต่เรายังสามารถพบเห็นปลาทรงเครื่องได้ทั่วไป
ในตู้ปลาทั่วโลก ซึ่งความอยู่รอดของสายพันธุ์นี้ในปัจจุบันขึ้นอยู่กับมนุษย์โดยสมบูรณ์
ปลาทั้งหมดที่จำหน่ายในตลาดปัจจุบันล้วนเกิดจากการผสมเทียมทั้งสิ้น
นับเป็นบทเรียนสำคัญที่เตือนใจเราเรื่องความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์
จากทรัพยากรธรรมชาติและการอนุรักษ์
เพื่อไม่ให้สิ่งมีชีวิตที่มีค่าต้องหายไปจากแผ่นดินที่พวกมันถือกำเนิด