จังหวัดล่าสุดของไทย ที่ถูกแบ่งพื้นที่เพื่อตั้งเป็นจังหวัดใหม่

จังหวัดหนองคาย
(Nong Khai Province)

ถูกพูดถึงบ่อยในฐานะ “จังหวัดล่าสุดของไทยที่ถูกแบ่งพื้นที่เพื่อตั้งจังหวัดใหม่”
เพราะเป็นจังหวัดต้นทางที่ถูกแยกบางอำเภอออกไปจัดตั้งเป็นจังหวัดน้องใหม่
ที่สุดของประเทศ นั่นคือ บึงกาฬ (จังหวัดลำดับที่ 77)
ซึ่งถือเป็นการตั้งจังหวัดใหม่ครั้งล่าสุดของไทยจนถึงปัจจุบัน

การจัดตั้งจังหวัดบึงกาฬเกิดขึ้นตามพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดบึงกาฬ พ.ศ. 2554
ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 มีนาคม 2554 และกำหนดให้มีผลใช้บังคับ
ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ (จึงเท่ากับเริ่มมีผลวันที่ 23 มีนาคม 2554)

ใจความสำคัญของการ “แบ่งพื้นที่” คือการแยก 8 อำเภอ ออกจากหนองคาย
ไปรวมตั้งเป็นจังหวัดบึงกาฬ ได้แก่ อำเภอบึงกาฬ (ปัจจุบันคืออำเภอเมืองบึงกาฬ),
อำเภอเซกา, อำเภอโซ่พิสัย, อำเภอบุ่งคล้า, อำเภอบึงโขงหลง,
อำเภอปากคาด, อำเภอพรเจริญ และอำเภอศรีวิไล ซึ่งทำให้หนองคาย
มีขนาดการปกครองลดลง และบึงกาฬมีโครงสร้างจังหวัด/
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของตนเองครบถ้วน

เหตุผลที่ระบุไว้ในกฎหมายค่อนข้างตรงไปตรงมา : คือ หนองคายเป็นจังหวัดชายแดน
และมีลักษณะภูมิประเทศ “เป็นแนวยาว” ทำให้การติดต่อระหว่างอำเภอ
ที่ห่างไกลกับตัวจังหวัดทำได้ยากและใช้เวลาเดินทางมาก
จึงเห็นสมควรแยกพื้นที่เพื่อประโยชน์ในการจัดระเบียบการปกครอง
ความมั่นคง และอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในพื้นที่
จุดนี้เองที่ทำให้หนองคายถูกจดจำว่าเป็น “จังหวัดล่าสุด”
ที่ถูกแบ่งไปตั้งจังหวัดใหม่ในประวัติศาสตร์ร่วมสมัยของไทย

หลังการแยกพื้นที่ตั้งเป็นจังหวัดบึงกาฬในปี 2554
จังหวัดหนองคายมีขนาดพื้นที่คงเหลือประมาณ 3,027 ตารางกิโลเมตร
ก่อนการแยก จังหวัดหนองคายเดิมมีพื้นที่ประมาณ 7,332 ตารางกิโลเมตร
และเมื่อแยก 8 อำเภอ ไปเป็นจังหวัดบึงกาฬ (พื้นที่ราว 4,305 ตารางกิโลเมตร)
จึงทำให้หนองคายเหลือพื้นที่ประมาณ 3,027 ตารางกิโลเมตรในปัจจุบัน
ซึ่งคิดเป็นการลดลงประมาณ 58% ของพื้นที่เดิม