จังหวัดที่มีอำเภอน้อยสุดเพียง 3 อำเภอ หนึ่งเดียวในเขตภาคใต้ของไทย

จังหวัดภูเก็ต

ถือเป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีลักษณะโดดเด่นที่สุดของประเทศไทย
ทั้งในด้านภูมิประเทศ ประวัติศาสตร์ และโครงสร้างการปกครอง
จังหวัดนี้ตั้งอยู่ทางฝั่งทะเลอันดามัน เป็นเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของไทย
และเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวระดับนานาชาติที่มีชื่อเสียงมายาวนาน
ความสำคัญของภูเก็ตไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องการท่องเที่ยวเท่านั้น
แต่ยังสะท้อนถึงบทบาททางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม
และการคมนาคมของภาคใต้ฝั่งตะวันตกอย่างชัดเจน

ในเชิงภูมิศาสตร์ ภูเก็ตเป็นจังหวัดเดียวของประเทศไทย
ที่มีพื้นที่ทั้งหมดเป็นเกาะ โดยมีสะพานสารสินและสะพานท้าวเทพกระษัตรี–ท้าวศรีสุนทร
เชื่อมต่อกับแผ่นดินใหญ่ของจังหวัดพังงา พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสลับกับที่ราบชายฝั่ง
ทำให้เกิดชายหาดชื่อดังจำนวนมาก เช่น ป่าตอง กะตะ กะรน และสุรินทร์
ลักษณะภูมิประเทศเช่นนี้เอื้อต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว โรงแรม และธุรกิจบริการ
ส่งผลให้ภูเก็ตมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวสูงติดอันดับต้น ๆ ของประเทศในหลายปีที่ผ่านมา

ในด้านประวัติศาสตร์ ภูเก็ตเคยเป็นเมืองท่าการค้าที่สำคัญมาตั้งแต่สมัยอยุธยา
เนื่องจากเป็นแหล่งแร่ดีบุกขนาดใหญ่ ทำให้มีชาวจีน ชาวยุโรป
และพ่อค้าต่างชาติเข้ามาตั้งถิ่นฐาน เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรมอย่างชัดเจน
ซึ่งยังคงปรากฏให้เห็นในสถาปัตยกรรมแบบชิโน-โปรตุกีสในเขตเมืองเก่า
อาหารพื้นถิ่น และประเพณีท้องถิ่นต่าง ๆ สิ่งเหล่านี้ช่วยเสริมภาพลักษณ์ของภูเก็ต
ให้มีเอกลักษณ์แตกต่างจากจังหวัดอื่นในภาคใต้

เมื่อพิจารณาในด้านการปกครอง จังหวัดภูเก็ตมีลักษณะพิเศษ
ที่แตกต่างจากจังหวัดภาคใต้ทั้งหมด กล่าวคือ เป็นจังหวัดเดียวในภาคใต้ของประเทศไทย
ที่มีจำนวนอำเภอเพียง 3 อำเภอเท่านั้น ได้แก่ อำเภอเมืองภูเก็ต อำเภอกะทู้ และอำเภอถลาง
แม้จะมีจำนวนอำเภอน้อย แต่แต่ละอำเภอกลับมีความหนาแน่นของประชากร
กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และความสำคัญทางการท่องเที่ยวสูงมาก
ทำให้โครงสร้างการบริหารจัดการของจังหวัดมีความกระชับ
และสะท้อนถึงลักษณะเฉพาะตัวของภูเก็ตในฐานะจังหวัดขนาดไม่ใหญ่
แต่มีบทบาทระดับประเทศและระดับโลกอย่างชัดเจน