จังหวัดที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นของไทย แต่ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของประเทศลาว

จังหวัดลานช้าง
: ดินแดนฝั่งขวาแม่น้ำโขงที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นของไทย

จังหวัดลานช้าง (Lan Chang province)
หรือมักเขียนว่า "ล้านช้าง" เป็นอีกหนึ่งอดีตจังหวัดของไทยที่สถาปนาขึ้น
ในปี พ.ศ. 2484 หลังจากการทำสนธิสัญญาสันติภาพกับฝรั่งเศส
พื้นที่ของจังหวัดนี้เดิมเป็นส่วนหนึ่งของมณฑลพายัพในสมัยรัชกาลที่ 5
ก่อนที่จะตกไปอยู่ในความปกครองของฝรั่งเศสเมื่อปี 2447 ดินแดนส่วนนี้
ตั้งอยู่ทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขง ตรงข้ามกับเมืองหลวงพระบาง
ซึ่งปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวได้กลายเป็นแขวงไชยบุรี
และบางส่วนของแขวงหลวงพระบางในประเทศลาว

ในเชิงสัญลักษณ์ กรมศิลปากรได้ออกแบบตราประจำจังหวัดลานช้าง
เป็นรูปช้างหลายตัวยืนอยู่กลางลานกว้าง เพื่อสื่อความหมายโดยตรง
ถึงชื่อจังหวัดที่แปลว่า "ดินแดนที่มีช้างจำนวนมาก" การกำหนดตราประจำจังหวัดในยุคนั้น
เป็นการสร้างอัตลักษณ์ร่วมเพื่อให้ราษฎรในดินแดนใหม่มีวามครู้สึกผูกพัน
กับราชอาณาจักรไทย ซึ่งจังหวัดลานช้างถือเป็นพื้นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติ
และป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์มากแห่งหนึ่งในภูมิภาคอินโดจีน

โครงสร้างการปกครองของจังหวัดลานช้างในช่วงเวลา 5 ปีที่อยู่กับไทย
(พ.ศ. 2484 - 2489) แบ่งออกเป็น 6 อำเภอ ได้แก่ อำเภอสมาบุรี (ปัจจุบันคือเมืองไชยบุรี),
อำเภออดุลเดชจรัส (เมืองปากลาย), อำเภอแก่นท้าว, อำเภอเชียงฮ่อน,
อำเภอหาญสงคราม (เมืองหงษา) และอำเภอเชียงแมน (เมืองจอมเพชร)
ชื่ออำเภอเหล่านี้สะท้อนถึงอิทธิพลของการเมืองในยุคชาตินิยม
และบุคคลสำคัญที่มีส่วนในการทวงคืนดินแดน

สำหรับการมีส่วนร่วมทางการเมือง จังหวัดลานช้าง
เคยมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหนึ่งครั้งในวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2489
โดยมี นายสังคม ริมทอง เป็น ส.ส. คนแรกและคนเดียวของจังหวัด ก่อนที่ประเทศไทย
จะต้องตัดสินใจคืนดินแดนนี้ให้แก่ฝรั่งเศสในเดือนพฤศจิกายนของปีเดียวกัน
เพื่อรักษาเสถียรภาพของประเทศในเวทีโลกหลังสงคราม
ปัจจุบันพื้นที่แขวงไชยบุรียังคงมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิด
กับจังหวัดในภาคเหนือและอีสานของไทยทั้งทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม