จังหวัดที่ไม่มีพื้นที่ติดทะเลเลย เพียงจังหวัดเดียวที่อยู่ในเขตภาคใต้

จังหวัดยะลา

เป็นจังหวัดเดียวในเขตภาคใต้ของประเทศไทยที่ไม่มีพื้นที่ติดทะเลเลย
ต่างจากจังหวัดภาคใต้ทั้งหมดซึ่งส่วนใหญ่มักมีชายฝั่งทะเลทั้งฝั่งอ่าวไทยหรือฝั่งทะเลอันดามัน
ยะลาตั้งอยู่ตอนใต้สุดของประเทศ มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดปัตตานี
และนราธิวาสทางทิศเหนือและทิศตะวันออก ขณะที่ทิศใต้ติดกับประเทศมาเลเซีย
ลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ภูเขาและที่ราบสูง ทำให้จังหวัด
มีเอกลักษณ์ทางภูมิศาสตร์ที่แตกต่างจากภาคใต้จังหวัดอื่นอย่างชัดเจน

แม้จะไม่มีทางออกสู่ทะเล แต่จังหวัดยะลากลับมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์
โดยเฉพาะพื้นที่ป่าเขา แหล่งต้นน้ำ และอุทยานธรรมชาติหลายแห่ง
เช่น ป่าบาลา–ฮาลา ซึ่งเป็นหนึ่งในผืนป่าดิบชื้นที่สมบูรณ์ที่สุดของประเทศไทย
ภูมิประเทศลักษณะนี้เอื้อต่อการเกษตรแบบสวนยางพารา สวนผลไม้
และการทำเกษตรในพื้นที่สูงมากกว่าการประมงชายฝั่งเหมือนจังหวัดภาคใต้อื่น

ในด้านเศรษฐกิจ ยะลาพึ่งพาภาคการเกษตรเป็นหลัก โดยเฉพาะยางพารา
ทุเรียน และผลไม้เมืองร้อนอื่น ๆ ขณะเดียวกัน ที่ตั้งซึ่งอยู่ใกล้ชายแดนมาเลเซีย
ยังทำให้จังหวัดมีบทบาทด้านการค้าชายแดนและการคมนาคมระหว่างประเทศ
แม้จะไม่มีท่าเรือหรือกิจกรรมทางทะเล แต่ยะลา
ก็สามารถเชื่อมโยงระบบเศรษฐกิจผ่านทางบกได้อย่างต่อเนื่อง

ความเป็นจังหวัดภาคใต้ที่ไม่มีทะเล ทำให้ยะลามีภาพจำที่แตกต่าง
ทั้งในด้านวิถีชีวิต วัฒนธรรม และภูมิประเทศ ผู้คนมีความหลากหลาย
ทางชาติพันธุ์และศาสนา เกิดเป็นเอกลักษณ์ทางสังคมที่โดดเด่น จังหวัดยะลา
จึงไม่เพียงเป็นข้อยกเว้นทางภูมิศาสตร์ของภาคใต้เท่านั้น
แต่ยังเป็นตัวอย่างของจังหวัดที่พัฒนาและดำรงอัตลักษณ์ของตนเองได้อย่างชัดเจน
ท่ามกลางบริบทที่แตกต่างจากจังหวัดชายฝั่งทะเลโดยสิ้นเชิง

** ในกรณีของจังหวัดพัทลุง แม้จะไม่ได้มีพื้นที่ติดกับชายฝั่งอ่าวไทย
โดยตรง แต่อยู่ติดกับทะเลสาบสงขลา ซึ่งมี 'คลองปากรอ'
เป็นทางออกตามธรรมชาติไปยังอ่าวไทย พัทลุงจึงถือเป็นจังหวัด
ที่มีทางออกสู่ทะเลตามธรรมชาติ ซึ่งต่างจากยะลา
- อ้างอิงจากฐานข้อมูลความรู้ทางทะเล (Marine Knowledge Hub)
โดยคณะอนุกรรมการจัดการความรู้เพื่อผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเล (อจชล.)
สาขาวิชาการบริหารกิจการทางทะเล (สหสาขาวิชา)
บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย