ทหารยศจอมพลคนสุดท้าย ที่ถูกประกาศแต่งตั้งในกองทัพของประเทศไทย

จอมพล ประภาส จารุเสถียร
(เกิด 25 พฤศจิกายน 2455 – ถึงแก่อสัญกรรม 18 สิงหาคม 2540)

เป็นนายทหารและนักการเมืองที่มีบทบาทสูงในยุค “รัฐบาลทหาร”
ช่วงทศวรรษ 2500–2510 โดยดำรงตำแหน่งสำคัญทั้งในสายทหาร
และฝ่ายปกครอง เช่น รองนายกรัฐมนตรี, รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย,
และตำแหน่งระดับสูงในกองทัพ/ตำรวจ (ตามเอกสารพระราชการ
ที่ระบุฐานะและตำแหน่งในช่วงได้รับพระราชทานยศ)

ประภาสถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวางว่าเป็น “ทหารไทยคนสุดท้ายที่ได้ยศจอมพล”
เพราะมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทานเลื่อนยศ
ให้ พลเอก ประภาส จารุเสถียร ขึ้นเป็น “จอมพล”
(พร้อมกันกับ จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ) ประกาศ ณ วันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2516 และมีผล
“ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป” ซึ่งเป็นหลักฐานทางราชการที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับวันและยศที่ได้รับ

ก่อนหน้านั้นไม่นาน เขายังได้รับพระราชทานยศในสายตำรวจด้วย
โดยราชกิจจานุเบกษาระบุการพระราชทานยศตำรวจ ให้พลเอก ประภาส จารุเสถียร
เป็น พลตำรวจเอก (เอกสารประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีในราชกิจจานุเบกษา)
สะท้อนบทบาท “ศูนย์กลางอำนาจ” ที่ครอบคลุมทั้งความมั่นคง
และฝ่ายปกครองในช่วงปลายรัฐบาลจอมพลถนอม

เหตุผลที่คำว่า “คนสุดท้าย” ถูกย้ำเสมอในประวัติศาสตร์การเมืองไทย
คือหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ซึ่งเป็นการลุกฮือของนิสิตนักศึกษา
และประชาชนต่อต้านรัฐบาลทหาร ได้เกิดการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองครั้งใหญ่
และมีข้อมูลร่วมกันจากแหล่งอธิบายเหตุการณ์ว่า ผู้นำรัฐบาลทหารในขณะนั้น
รวมถึง ประภาส ต้องออกจากอำนาจและเดินทางออกนอกประเทศ
หลังแรงกดดันทางการเมืองในช่วงดังกล่าว