5 จังหวัดหนี้ครัวเรือนต่ำที่สุดปี 2569 ต้องดูเกณฑ์ก่อนสรุป

คำตอบเรื่อง “5 จังหวัดที่มีหนี้สินครัวเรือนต่ำที่สุด” ยังไม่ควรฟันธงเป็นรายชื่อจังหวัดทันที ถ้ายังไม่มีชุดข้อมูลระดับจังหวัดที่ระบุชัดว่าใช้เกณฑ์ไหนวัด เพราะข้อมูลหนี้ครัวเรือนอาจนับได้หลายแบบ ทั้งหนี้เฉลี่ยต่อครัวเรือน หนี้เฉลี่ยเฉพาะครัวเรือนที่เป็นหนี้ หรือสัดส่วนครัวเรือนที่มีหนี้

จุดที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดคือ เห็นคำว่า “หนี้ครัวเรือนต่ำ” แล้วคิดว่าต้องมีคำตอบเดียว ทั้งที่ตัวเลขหนี้สามารถเปลี่ยนความหมายได้ทันทีเมื่อเปลี่ยนวิธีนับ

ข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติอธิบายว่า หนี้สินของครัวเรือนหมายถึงเงินกู้ยืมที่ค้างชำระ ทั้งจากสถาบันการเงินและบุคคลอื่นนอกครัวเรือน รวมถึงหนี้จากการเช่าซื้อ ซื้อสินค้าเงินผ่อน ซื้อเชื่อ จำนำ จำนอง และเงินส่งแชร์ตาย

ถ้าจะดูว่า “จังหวัดไหนหนี้ต่ำ” จึงต้องถามก่อนว่า ต่ำในมุมไหน

ต่ำเพราะครัวเรือนกู้น้อยจริง
ต่ำเพราะจำนวนครัวเรือนที่มีหนี้มีน้อย
ต่ำเพราะรายได้สูงกว่าเมื่อเทียบกับภาระหนี้
หรือต่ำเพราะโครงสร้างอาชีพในพื้นที่ไม่พึ่งสินเชื่อมากเท่าพื้นที่อื่น

ตัวเลขเดียวกัน อาจทำให้คนละจังหวัดขึ้นมาเป็นอันดับแรก

ลองนึกภาพง่าย ๆ จังหวัดหนึ่งมีหนี้เฉลี่ยต่อครัวเรือนต่ำมาก แต่ครัวเรือนจำนวนมากมีรายได้ไม่สูง อีกจังหวัดมีหนี้เฉลี่ยสูงกว่า แต่รายได้ต่อเดือนสูงและผ่อนจ่ายได้คล่องกว่า ถ้าดูแค่ยอดหนี้ จังหวัดแรกอาจดูดีกว่า แต่ถ้าดูความสามารถในการชำระหนี้ ภาพอาจเปลี่ยนไปทันที

นี่เป็นเหตุผลที่การจัดอันดับแบบจังหวัดต้องใช้ชุดข้อมูลเดียวกัน เกณฑ์เดียวกัน และปีเดียวกัน ไม่อย่างนั้นการเปรียบเทียบจะพาให้เข้าใจผิดได้ง่าย

สำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือนเก็บข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ ค่าใช้จ่าย หนี้สิน และทรัพย์สินของครัวเรือน โดยข้อมูลสรุปปี 2568 เก็บจากครัวเรือนตัวอย่าง 57,600 ครัวเรือนทั่วประเทศ

ก่อนจำชื่อจังหวัด ต้องดูว่าเขานับจากอะไร

ถ้าต้องการหา 5 จังหวัดที่มีหนี้สินครัวเรือนต่ำที่สุดจริง ๆ ควรดูอย่างน้อย 4 เรื่องนี้

1. หนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือนทั้งสิ้น
   ใช้ดูภาพรวมว่าครัวเรือนในพื้นที่นั้นมีภาระหนี้เฉลี่ยเท่าไร แต่ตัวเลขนี้อาจถูกดึงขึ้นหรือลงจากครัวเรือนบางกลุ่มได้
2. หนี้เฉลี่ยเฉพาะครัวเรือนที่เป็นหนี้
   เกณฑ์นี้ช่วยให้เห็นภาระของคนที่มีหนี้จริง ๆ ไม่เอาครัวเรือนที่ไม่มีหนี้มาทำให้ค่าเฉลี่ยดูต่ำลง
3. สัดส่วนครัวเรือนที่มีหนี้
   บางพื้นที่ยอดหนี้ต่อครัวเรือนอาจไม่สูง แต่มีครัวเรือนเป็นหนี้จำนวนมาก ภาพความเสี่ยงจึงไม่เหมือนพื้นที่ที่มีคนเป็นหนี้น้อยกว่า
4. รายได้และค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของครัวเรือน
   หนี้ต่ำอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าสบายเสมอไป ถ้ารายได้ต่ำและค่าใช้จ่ายกินสัดส่วนสูง ครัวเรือนก็ยังเปราะบางได้

ข้อมูลสรุประดับประเทศปี 2568 ระบุว่า ครัวเรือนไทยมีรายได้เฉลี่ยเดือนละ 28,308 บาท ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยเดือนละ 22,420 บาท และหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือน 153,038 บาท ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นภาพรวมประเทศ แต่ยังไม่ใช่รายชื่อจังหวัดต่ำสุดโดยตรง

เห็นอันดับแล้วอย่าเพิ่งสรุปว่าจังหวัดนั้นดีกว่าทุกด้าน

คำว่า “หนี้ต่ำ” ไม่ได้แปลว่าจังหวัดนั้นเศรษฐกิจดีที่สุดเสมอไป บางจังหวัดหนี้ต่ำเพราะคนกู้ยาก บางจังหวัดหนี้ต่ำเพราะค่าครองชีพไม่สูง บางจังหวัดหนี้ต่ำเพราะรูปแบบรายได้ไม่พึ่งสินเชื่อมากนัก

ในชีวิตจริง คนอ่านควรใช้ข้อมูลนี้เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่คำตอบสุดท้าย เช่น ถ้าจะย้ายที่อยู่ วางแผนค้าขาย หรือดูศักยภาพเศรษฐกิจจังหวัด ควรดูคู่กับรายได้เฉลี่ย ค่าใช้จ่าย โอกาสทำงาน ราคาที่อยู่อาศัย และต้นทุนเดินทาง

คำถามที่ควรถามตัวเองคือ เราอยากรู้ว่า “จังหวัดไหนหนี้น้อย” หรือ “จังหวัดไหนคนอยู่แล้วภาระการเงินเบากว่า” สองคำถามนี้ไม่เหมือนกัน

ถ้าต้องการตรวจข้อมูลเอง ควรเริ่มจากฐานข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติหรือ Government Data Catalog โดยเลือกชุดข้อมูลเกี่ยวกับหนี้สินครัวเรือน แล้วตรวจให้ชัดว่าระดับการนำเสนอเป็นระดับประเทศ ภาค หรือจังหวัด เพราะชุดข้อมูลบางรายการไม่ได้แสดงละเอียดถึงรายจังหวัด

คำตอบที่แม่นกว่าคือ อย่าเพิ่งจำรายชื่อ 5 จังหวัดจากแหล่งที่ไม่บอกเกณฑ์ หากไม่มีตารางระดับจังหวัดที่ระบุปีและวิธีคำนวณชัดเจน ควรอ่านหัวข้อนี้แบบระวังว่า “จังหวัดหนี้ต่ำที่สุด” อาจเปลี่ยนได้ตามวิธีวัด

ถ้าใช้เกณฑ์หนี้เฉลี่ยต่อครัวเรือน คำตอบชุดหนึ่งอาจออกมาแบบหนึ่ง
ถ้าใช้เกณฑ์สัดส่วนครัวเรือนที่มีหนี้ คำตอบอาจเปลี่ยน
ถ้าเทียบกับรายได้และค่าใช้จ่าย ภาพก็อาจเปลี่ยนอีกครั้ง

เพราะฉะนั้น สำหรับปี 2569 ประเด็นที่ควรจำไม่ใช่แค่ชื่อจังหวัด แต่คือเกณฑ์ที่ใช้วัด หากแหล่งข้อมูลไม่บอกว่าใช้ตัวเลขอะไร ปีไหน และระดับจังหวัดจริงหรือไม่ ยังไม่ควรสรุปว่า 5 จังหวัดนั้นคือจังหวัดที่มีภาระหนี้ครัวเรือนต่ำที่สุดของไทยอย่างยืนยันได้

การตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ทางการเงิน กู้เงิน ลงทุน หรือทำประกัน ควรอ่านเงื่อนไขให้ละเอียด หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง

มูลค่าหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือนที่มีหนี้สิน ต่ำที่สุด

1. กาญจนบุรี — 105,166 บาท
2. หนองบัวลำภู — 119,894 บาท
3. พะเยา — 147,834 บาท
4. พัทลุง — 210,590 บาท
5. ปราจีนบุรี — 221,889 บาท

ข้อมูลอ้างจากตาราง “ครัวเรือนที่มีหนี้สินและมูลค่าหนี้สินเฉลี่ยของครัวเรือนที่เป็นหนี้ รายจังหวัด” ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2566