รถจักรไอน้ำรุ่นสุดท้าย ที่ปัจจุบันยังถูกใช้งานจริงในประเทศไทย

รถจักรไอน้ำ Japanese Pacific steam locomotive
หรือที่รู้จักในประเทศไทยในชื่อ
รถจักรไอน้ำญี่ปุ่นแปซิฟิค (JNR Class C56/CX50)

เป็นหนึ่งในรถจักรไอน้ำที่มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ระบบรางไทย
โดยถือเป็นรถจักรไอน้ำรุ่นสุดท้ายของการรถไฟแห่งประเทศไทย
ที่ถูกนำมาใช้งานจริง รถจักรรุ่นนี้ผลิตโดยกลุ่มอุตสาหกรรมรถไฟของประเทศญี่ปุ่น
ระหว่างปี พ.ศ. 2485–2502 (ค.ศ. 1942–1959) รวมจำนวนการผลิตทั้งหมด 45 คัน
เพื่อรองรับการเดินรถโดยสารในหลายประเทศ ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

วัตถุประสงค์หลักของรถจักรไอน้ำญี่ปุ่นแปซิฟิค คือการใช้ลากจูงขบวนรถไฟโดยสาร
อาทิ ขบวนรถด่วน ขบวนรถเร็ว และขบวนรถธรรมดา ด้วยรูปแบบล้อแบบ
“Pacific” (4-6-2) ซึ่งเหมาะสำหรับการทำความเร็วและการวิ่งระยะไกล
รถจักรรุ่นนี้มีสมรรถนะสูงสำหรับยุคนั้น มีกำลังเครื่องยนต์ประมาณ 1,280 แรงม้า
และสามารถทำความเร็วสูงสุดได้ถึง 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จึงนับเป็นกำลังหลัก
ของการเดินรถโดยสารในหลายเส้นทางสำคัญของประเทศไทยในอดีต

ประเทศไทยได้รับรถจักรไอน้ำญี่ปุ่นแปซิฟิคมาใช้งานทั้งหมด 40 คัน
หมายเลข 283–292 และ 821–850 หลังจากปลดประจำการ รถจักรส่วนหนึ่งได้รับการอนุรักษ์ไว้
เพื่อคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ปัจจุบันยังคงเหลือห้องขับ (cab)
จัดแสดงอยู่ที่สวนวชิรเบญจทัศ (สวนรถไฟ) จำนวน 2 คัน คือหมายเลข 823
และ 841 ขณะเดียวกัน ยังมีรถจักรที่สามารถใช้งานได้จริงอีก 2 คัน คือหมายเลข 824
และ 850 ซึ่งจะถูกนำออกวิ่งเฉพาะในโอกาสพิเศษหรือวันสำคัญเท่านั้น

จากจำนวนการผลิตทั้งหมด 45 คัน ปัจจุบันยังคงเหลือรถจักรไอน้ำญี่ปุ่นแปซิฟิค
ที่อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานและได้รับการอนุรักษ์รวม 5 คัน โดยมีทั้งที่อยู่ในประเทศไทย
ภายใต้การดูแลของการรถไฟแห่งประเทศไทย และอีกส่วนหนึ่งใช้งานอยู่ในประเทศจอร์แดน
โดยการรถไฟฮิญาซ รถจักรไอน้ำรุ่นนี้จึงไม่เพียงเป็นมรดกทางอุตสาหกรรมของไทยเท่านั้น
แต่ยังเป็นหลักฐานสำคัญของความร่วมมือด้านระบบรางในระดับนานาชาติ
และพัฒนาการของการคมนาคมทางรถไฟในศตวรรษที่ 20 อย่างแท้จริง