ปลาทะเลที่หาได้ยากที่สุด ที่พบในทะเลไทย

วิกฤตแห่งท้องทะเล:
เจาะลึก 5 ปลาทะเลหายากและใกล้สูญพันธุ์ที่สุดในประเทศไทย

ท้องทะเลไทย ทั้งฝั่งอ่าวไทยอันอุดมสมบูรณ์และฝั่งอันดามันอันลึกซึ้ง
นับเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเลสูงเป็นอันดับต้นๆ
ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม ในช่วงกี่ทศวรรษที่ผ่านมา
น่านน้ำไทยกำลังเผชิญกับภาวะวิกฤตจากการทำประมงเกินขนาด (Overfishing)
เครื่องมือประมงทำลายล้าง มลพิษทางทะเล และการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลก
(Climate Change) ส่งผลให้ประชากรของสัตว์น้ำหลายสายพันธุ์ลดลงอย่างน่าใจหาย

จากการรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ทางทะเล
บัญชีแดงของสหภาพเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN Red List) และพระราชบัญญัติสงวน
และคุ้มครองสัตว์ป่าของประเทศไทย นี่คือบทความเจาะลึกเกี่ยวกับ 5 ชนิดปลาทะเล
ที่หาพบได้ยากที่สุดในประเทศไทย ซึ่งบางชนิดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต
หรืออาจสูญพันธุ์ไปแล้วจากน่านน้ำไทย

ปลาฉนาก (Sawfish):
ยักษ์ใหญ่ลึกลับที่อาจเหลือเพียงชื่อ
ปลาฉนากเป็นปลากระดูกอ่อนขนาดใหญ่ที่มีความเกี่ยวพันกับทั้งฉลามและกระเบน
ในอดีตน่านน้ำไทยเคยเป็นบ้านของปลาฉนากถึง 4 ชนิด
เช่น ปลาฉนากเขียว (Pristis zijsron) และปลาฉนากยักษ์ (Pristis pristis)
จุดเด่นอันน่าเกรงขามคืออวัยวะส่วนหัวที่ยื่นยาวออกไปคล้ายใบเลื่อย (Rostrum)
ล้อมรอบด้วยซี่ฟันแหลมคม ซึ่งใช้ในการขุดหาอาหารตามพื้นทรายและฟาดฟันเหยื่อ

**วิกฤตที่เผชิญ: ใบเลื่อยที่ยาวนี้เป็นจุดอ่อนร้ายแรง
เนื่องจากมักจะไปพันติดกับอวนประมงได้ง่าย ปัจจุบัน ไม่มีรายงานการพบเห็นปลาฉนากตัวเป็นๆ
ในธรรมชาติของประเทศไทยมานานหลายทศวรรษ ทำให้นักวิทยาศาสตร์ทางทะเล
หวั่นเกรงว่า พวกมันอาจสูญพันธุ์ไปจากน่านน้ำไทยโดยสมบูรณ์แล้ว
เหลือเพียงซี่ใบเลื่อยโบราณตามศาลเจ้าหรือพิพิธภัณฑ์เป็นหลักฐาน

ปลาโรนิน (Bowmouth Guitarfish):
อัญมณีแห่งพื้นทรายที่ถูกคุกคามด้วยความเชื่อ
ปลาโรนิน หรือที่นักดำน้ำมักเรียกว่า "ปลากระเบนท้องน้ำ" เป็นปลากระดูกอ่อน
ที่มีรูปร่างกึ่งฉลามกึ่งกระเบน โดยส่วนหัวจะแหลมกลมมนคล้ายกระเบน
แต่ครีบหลังตั้งสูงและลู่ลมคล้ายฉลาม ลำตัวมีสีเทาอมเขียวและมีจุดสีขาวกระจายอยู่ทั่ว
เอกลักษณ์สำคัญคือมีสันหนามหนาอยู่เหนือบริเวณตาและหัว

**วิกฤตที่เผชิญ: นอกจากการติดเครื่องมือประมงโดยบังเอิญแล้ว
ปลาโรนินยังตกเป็นเป้าหมายของการล่าเนื่องจากมีราคาค่านวดสูง
โดยเฉพาะ "หนามโรนิน" ที่มักถูกตัดไปทำเป็นหัวแหวนหรือเครื่องรางของขลัง
ตามความเชื่อผิดๆ ว่าจะช่วยเสริมบารมี ปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียน
เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองของไทยเพื่อควบคุมและป้องกันไม่ให้เกิดการซื้อขาย

ปลาออร์ (Oarfish):
ปลามังกรริบบิ้นจากห้วงทะเลลึก
ปลาออร์ หรือปลาริบบิ้น เป็นปลากระดูกแข็งที่มีความยาวลำตัวได้มากถึง 11 เมตร
อาศัยอยู่ในเขตท้องทะเลลึก (Pelagic zone) ตั้งแต่ระดับความลึก 200
ไปจนถึง 1,000 เมตร ลำตัวของมันแบนราบ แวววาวด้วยสีเงิน
และมีครีบหลังสีแดงสดชี้ยาวขึ้นมาคล้ายหงอนมังกร ในอดีตแทบไม่มีใครเชื่อว่าปลาชนิดนี้
มีอยู่จริงในน่านน้ำไทย จนกระทั่งเกิดปรากฏการณ์ตื่นตะลึงเมื่อช่วงต้นปี พ.ศ. 2567
ที่ชาวประมงพื้นบ้านในจังหวัดสตูลสามารถบันทึกภาพและพบซากปลาออร์
ที่ลอยมากับกระแสน้ำเย็นได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ชาติไทย

**วิกฤตที่เผชิญ: แม้จะไม่ได้ถูกคุกคามจากการทำประมงโดยตรง
เนื่องจากอาศัยอยู่ลึกมาก แต่การพบเห็นปลาออร์ในไทย
ถือเป็นเรื่องที่ยากระดับ "หนึ่งในล้าน" และมักสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลง
ของโครงสร้างมวลน้ำใต้ทะเลลึกหรือปรากฏการณ์เอลนีโญ/ลานีญาเท่านั้น

ปลากระเบนแมนต้ายักษ์ (Giant Manta Ray):
ยักษ์ใหญ่ผู้โบยบินในมหาสมุทร
ปลากระเบนแมนต้ายักษ์ คือหนึ่งในปลากระเบนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก
โดยมีระยะระหว่างปลายปีกซ้ายถึงขวาแปรรูปได้กว้างถึง 7 เมตร
พวกมันเป็นสัตว์ทะเลที่ดำรงชีวิตด้วยการกรองกินแพลงก์ตอนขนาดเล็ก
ไม่มีความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ และมักว่ายน้ำสยายปีกอย่างสง่างามในเขตทะเลเปิด

**วิกฤตที่เผชิญ: ปลากระเบนแมนต้าเป็นสัตว์ที่เจริญเติบโตช้า
และมีอัตราการขยายพันธุ์ต่ำมาก (ออกลูกครั้งละ 1 ตัว ทุกๆ 2-3 ปี)
ในประเทศไทยสามารถพบเห็นได้เฉพาะจุดดำน้ำลึกที่อยู่ห่างไกลชายฝั่งในฝั่งอันดามัน
เช่น หมู่เกาะสิมิลัน หรือกองหินริเชลิว ปัจจุบันมีสถานะเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง
เนื่องจากจำนวนประชากรทั่วโลกลดลงอย่างวิกฤตจากการถูกล่า
เพื่อเอาซี่กรองเหงือกไปทำยาแผนโบราณ

ปลาฉลามวาฬ (Whale Shark):
พี่ใหญ่ใจดี สถานะสัตว์ป่าสงวนแห่งชาติ
ปลาฉลามวาฬ ยักษ์ใหญ่ที่ยาวได้ถึง 12 เมตร เป็นปลากระดูกอ่อน
ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกที่ยังคงสืบทอดเผ่าพันธุ์อยู่ ลำตัวสีน้ำเงินเข้ม
ตัดด้วยจุดและเส้นสีขาวนวลที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว (คล้ายลายนิ้วมือของมนุษย์)
ด้วยความสำคัญขั้นสูงสุดในระบบนิเวศ ประเทศไทยจึงได้ยกระดับปลาฉลามวาฬให้เป็น
สัตว์ป่าสงวน ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562

**วิกฤตที่เผชิญ: แม้ว่ากฎหมายไทยจะคุ้มครองอย่างเข้มงวดที่สุด
แต่ฉลามวาฬยังคงมีความเสี่ยงสูงจากการถูกเรือท่องเที่ยวหรือเรือสินค้าชน
รวมถึงภัยคุกคามจากขยะพลาสติกในทะเลที่พวกมัน
อาจกลืนกินเข้าไปในขณะที่กำลังอ้าปากกรองอาหารบริเวณผิวน้ำ