แม่น้ำที่มีมลพิษมากที่สุด มีปัญหาเรื่องความสะอาดมากที่สุดในไทย

แม่น้ำที่มีปัญหาคุณภาพน้ำ
มากที่สุดของประเทศไทยในปัจจุบัน

แม่น้ำท่าจีน
แม่น้ำท่าจีนถือเป็นแม่น้ำที่มักถูกกล่าวถึงมากที่สุดเมื่อพูดถึงปัญหาคุณภาพน้ำ
ของประเทศไทย เนื่องจากลุ่มน้ำสายนี้ไหลผ่านพื้นที่เกษตรกรรมเข้มข้น
พื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โรงงานอุตสาหกรรม และชุมชนขนาดใหญ่จำนวนมาก
โดยเฉพาะในจังหวัดนครปฐมและสมุทรสาคร ทำให้ต้องรองรับน้ำเสีย
จากหลายกิจกรรมพร้อมกัน แม้ว่าภาครัฐจะดำเนินโครงการฟื้นฟูมาอย่างต่อเนื่อง
แต่รายงานการติดตามคุณภาพน้ำของกรมควบคุมมลพิษยังคงพบหลายช่วงของแม่น้ำ
ที่มีคุณภาพน้ำอยู่ในระดับเสื่อมโทรม โดยปัญหาสำคัญคือค่าออกซิเจนละลายในน้ำต่ำ
การสะสมของสารอินทรีย์ในปริมาณสูง และการเกิดปรากฏการณ์ปลาตาย
เป็นครั้งคราวในบางพื้นที่ ส่งผลให้แม่น้ำท่าจีนยังคงถูกมองว่าเป็นแม่น้ำ
ที่เผชิญปัญหามลพิษสะสมรุนแรงที่สุดของประเทศในภาพรวม

แม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง
แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นเลือดหลักของประเทศไทย
แต่ในช่วงที่ไหลผ่านกรุงเทพมหานครและจังหวัดสมุทรปราการ
กลับต้องรองรับน้ำเสียจากประชากรหลายล้านคน รวมถึงกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
ที่หนาแน่นที่สุดของประเทศ ทั้งอาคารพาณิชย์ โรงงาน ท่าเรือ
และชุมชนริมแม่น้ำจำนวนมาก แม้คุณภาพน้ำโดยรวมจะดีขึ้นกว่าหลายสิบปีก่อน
จากการพัฒนาระบบบำบัดน้ำเสีย แต่พื้นที่ตอนล่างของแม่น้ำ
ยังคงได้รับผลกระทบจากน้ำเสียสะสมและน้ำทะเลหนุน โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้ง
ที่ปริมาณน้ำจืดลดลง ปัญหาเหล่านี้ส่งผลต่อระบบนิเวศ ปริมาณออกซิเจนในน้ำ
และคุณภาพน้ำดิบที่ใช้ผลิตน้ำประปา ทำให้เจ้าพระยาตอนล่าง
ยังคงเป็นหนึ่งในพื้นที่เฝ้าระวังด้านคุณภาพน้ำที่สำคัญที่สุดของประเทศ

แม่น้ำบางปะกง
แม่น้ำบางปะกงเป็นแม่น้ำสายสำคัญของภาคตะวันออก
ที่มีบทบาทต่อทั้งภาคอุตสาหกรรม เกษตรกรรม และการประมง
แต่การขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา
ได้สร้างแรงกดดันต่อระบบนิเวศของแม่น้ำสายนี้อย่างมาก พื้นที่ตลอดลุ่มน้ำ
มีทั้งนิคมอุตสาหกรรม โรงงานแปรรูปอาหาร ฟาร์มปศุสัตว์ และชุมชนเมือง
ที่เติบโตต่อเนื่อง ส่งผลให้มีการปล่อยน้ำเสียและสารอาหารส่วนเกิน
ลงสู่แม่น้ำเป็นจำนวนมาก ในบางช่วงของปีจึงพบปัญหาคุณภาพน้ำเสื่อมโทรม
กลิ่นไม่พึงประสงค์ และการลดลงของความหลากหลายทางชีวภาพของสัตว์น้ำ
แม้หลายพื้นที่จะยังสามารถใช้ประโยชน์จากแม่น้ำได้ตามปกติ แต่บางปะกง
ยังคงอยู่ในกลุ่มแม่น้ำที่ถูกติดตามคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิดที่สุดของประเทศไทย

แม่น้ำแม่กลองตอนล่าง
แม่น้ำแม่กลองได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในแม่น้ำ
ที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของภาคตะวันตก แต่ในช่วงตอนล่างของลุ่มน้ำ
กลับเผชิญแรงกดดันจากกิจกรรมของมนุษย์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ทั้งการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การเกษตรเชิงพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม
และการขยายตัวของชุมชนริมแม่น้ำ ปัญหาที่พบส่วนใหญ่เป็นการสะสมของสารอินทรีย์
และน้ำเสียจากกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งส่งผลให้คุณภาพน้ำบางช่วงลดลง
โดยเฉพาะบริเวณใกล้ปากแม่น้ำที่ได้รับอิทธิพลจากน้ำทะเลหนุน
แม้ว่าสถานการณ์โดยรวมจะยังดีกว่าลุ่มน้ำท่าจีนและเจ้าพระยา แต่หลายหน่วยงาน
ยังคงจัดให้พื้นที่ตอนล่างของแม่น้ำแม่กลองเป็นจุดเฝ้าระวังสำคัญด้านคุณภาพน้ำของประเทศ

แม่น้ำกก
แม่น้ำกกเป็นกรณีที่แตกต่างจากแม่น้ำสายอื่นในรายการ
เพราะปัญหาหลักไม่ได้เกิดจากน้ำเสียชุมชนหรืออุตสาหกรรมภายในประเทศไทย
แต่เกิดจากการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักที่ไหลมาจากพื้นที่ต้นน้ำ
บริเวณนอกประเทศในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ผลการตรวจสอบของกรมควบคุมมลพิษ
พบว่าบางจุดในลุ่มน้ำยังตรวจพบสารหนูเกินค่ามาตรฐาน
ส่งผลให้เกิดความกังวลด้านสุขภาพของประชาชน การใช้น้ำเพื่อการเกษตร
และความปลอดภัยของระบบนิเวศ แม้ว่าน้ำในหลายพื้นที่ของแม่น้ำกก
จะยังไม่อยู่ในสภาพสกปรกเหมือนแม่น้ำในเขตเมืองใหญ่
แต่ด้วยลักษณะการปนเปื้อนของโลหะหนักที่มีความเสี่ยงสูง
และสะสมในสิ่งแวดล้อมได้ยาวนาน ทำให้แม่น้ำสายนี้
กลายเป็นหนึ่งในแหล่งน้ำที่ถูกจับตามองมากที่สุดของประเทศไทยในปัจจุบัน

หากพิจารณาจากปัญหามลพิษสะสม ความต่อเนื่องของปัญหา
และข้อมูลการเฝ้าระวังด้านคุณภาพน้ำในปัจจุบัน แม่น้ำท่าจีนยังคงถูกมองว่า
เป็นแม่น้ำที่มีปัญหาคุณภาพน้ำรุนแรงที่สุดของประเทศไทย
รองลงมาคือแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่างและแม่น้ำบางปะกง ซึ่งได้รับผลกระทบ
จากกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการขยายตัวของเมืองอย่างเข้มข้น
ส่วนแม่น้ำแม่กลองตอนล่างยังคงเผชิญแรงกดดันจากการใช้ประโยชน์ลุ่มน้ำอย่างหนาแน่น
ขณะที่แม่น้ำกกเป็นกรณีพิเศษที่แม้จะไม่ได้มีน้ำเสียจำนวนมาก
แต่กำลังเผชิญความเสี่ยงจากการปนเปื้อนสารพิษ
ที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในระยะยาว