อาชีพที่เสี่ยงเจอความเครียดสูงที่สุด แต่เป็นอาชีพที่นิยมมากในไทย

อาชีพในประเทศไทย
ที่มีแนวโน้มเจอความเครียดสูงมากอย่างต่อเนื่อง

หมายเหตุ:
การจัดอันดับนี้พิจารณาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่
ระดับความรับผิดชอบต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของผู้อื่น ชั่วโมงการทำงาน
ความกดดันในการตัดสินใจ ความเสี่ยงจากการปฏิบัติงาน
และผลการศึกษาทางวิชาการเกี่ยวกับความเครียดและภาวะหมดไฟ
(Burnout Syndrome) ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ

อันดับ 1 แพทย์
แพทย์ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในอาชีพที่มีความเครียดสูงที่สุด
เนื่องจากต้องรับผิดชอบต่อชีวิตของผู้ป่วยโดยตรง การตัดสินใจหลายครั้ง
ต้องเกิดขึ้นภายในเวลาเพียงไม่กี่นาที โดยเฉพาะแพทย์เวชศาสตร์ฉุกเฉิน
แพทย์ห้องไอซียู ศัลยแพทย์ และแพทย์ประจำบ้าน ซึ่งมักทำงานเป็นกะ
และมีเวรต่อเนื่องยาวนานกว่า 24 ชั่วโมงในบางช่วง นอกจากนี้
ยังต้องเผชิญกับภาวะผู้ป่วยวิกฤต การสูญเสีย ความคาดหวังจากผู้ป่วยและญาติ
รวมถึงภาระด้านเอกสารและการรักษามาตรฐานวิชาชีพ งานวิจัยจำนวนมาก
ทั้งในไทยและต่างประเทศพบว่าแพทย์เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อภาวะหมดไฟ
ความเครียดเรื้อรัง และปัญหาสุขภาพจิตสูงกว่าค่าเฉลี่ยของแรงงานทั่วไป

อันดับ 2 พยาบาล
พยาบาลถือเป็นกำลังหลักของระบบสาธารณสุข และเป็นอาชีพ
ที่ต้องทำงานใกล้ชิดกับผู้ป่วยตลอด 24 ชั่วโมง นอกจากการดูแลรักษา
ตามแผนการรักษาของแพทย์แล้ว ยังต้องติดตามอาการผู้ป่วย
ประสานงานกับทีมสหวิชาชีพ ดูแลญาติ และรับผิดชอบงานเอกสารจำนวนมาก
การทำงานเป็นกะ ทั้งเวรเช้า เวรบ่าย และเวรดึก ส่งผลให้การพักผ่อนไม่เป็นเวลา
ขณะที่จำนวนผู้ป่วยในหลายโรงพยาบาลมีมากกว่าจำนวนบุคลากร
ทำให้ภาระงานสูงต่อเนื่อง หลายงานวิจัยในประเทศไทยพบว่าพยาบาล
มีอัตราการเกิดภาวะหมดไฟและความเครียดจากการทำงานอยู่ในระดับสูง
โดยเฉพาะในแผนกฉุกเฉิน ห้องผ่าตัด และหอผู้ป่วยวิกฤต

อันดับ 3 เจ้าหน้าที่การแพทย์ฉุกเฉิน (EMT) และหน่วยกู้ชีพ
เจ้าหน้าที่การแพทย์ฉุกเฉินต้องออกปฏิบัติงานในสถานการณ์
ที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ เช่น อุบัติเหตุรุนแรง เหตุเพลิงไหม้ ภัยพิบัติ
หรือผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้น ทุกภารกิจต้องแข่งกับเวลา เพราะทุกนาที
อาจหมายถึงโอกาสรอดชีวิตของผู้ป่วย บุคลากรกลุ่มนี้ยังต้องเผชิญภาพเหตุการณ์สะเทือนใจ
การเสียชีวิต และความเสี่ยงต่ออันตรายจากสถานที่เกิดเหตุอยู่เป็นประจำ
อีกทั้งยังต้องทำงานเป็นกะและพร้อมออกปฏิบัติหน้าที่ตลอดเวลา
ผลการศึกษาทางด้านอาชีวอนามัยพบว่าเจ้าหน้าที่กู้ชีพเป็นหนึ่งในกลุ่มอาชีพ
ที่มีระดับความเครียดสะสมและภาวะหมดไฟสูงที่สุดในระบบบริการสุขภาพ

อันดับ 4 ตำรวจ
ตำรวจเป็นอาชีพที่ต้องปฏิบัติหน้าที่ภายใต้แรงกดดันทั้งจากลักษณะงาน
และความคาดหวังของสังคม ไม่ว่าจะเป็นการรับแจ้งเหตุ จับกุมผู้กระทำผิด
ควบคุมฝูงชน สืบสวนคดี หรือช่วยเหลือประชาชนในสถานการณ์ฉุกเฉิน
หลายครั้งต้องตัดสินใจอย่างรวดเร็วภายใต้ความเสี่ยงต่อชีวิตและความปลอดภัยของตนเอง
นอกจากนี้ยังมีการทำงานเป็นกะ เวรกลางคืน การปฏิบัติงานในวันหยุด
และการเผชิญเหตุการณ์รุนแรงเป็นประจำ งานวิจัยทั้งในไทยและต่างประเทศ
ชี้ว่าตำรวจมีความเสี่ยงต่อความเครียดเรื้อรัง
ภาวะวิตกกังวล และภาวะหมดไฟสูงกว่าหลายอาชีพ

อันดับ 5 ครูและอาจารย์
แม้อาชีพครูจะถูกมองว่าเป็นอาชีพที่มั่นคง แต่ในทางปฏิบัติ
ครูในประเทศไทยต้องรับผิดชอบงานหลากหลายมากกว่าการสอน
ไม่ว่าจะเป็นการเตรียมการเรียนการสอน การวัดผล การดูแลนักเรียน งานธุรการ
การจัดทำรายงาน การประสานงานกับผู้ปกครอง รวมถึงกิจกรรมของโรงเรียน
ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ครูจำนวนไม่น้อยต้องนำงานกลับไปทำที่บ้านหลังเลิกเรียน
ส่งผลให้เวลาพักผ่อนไม่เพียงพอ งานวิจัยในประเทศไทยพบว่าปัจจัยสำคัญ
ที่ทำให้ครูเกิดความเครียดคือภาระงานที่มากเกินไป ความรับผิดชอบที่หลากหลาย
และความคาดหวังจากทั้งผู้ปกครอง โรงเรียน และหน่วยงานต้นสังกัด
ซึ่งล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหมดไฟในระยะยาว

อาชีพทั้ง 5 กลุ่มนี้มีจุดร่วมสำคัญคือ ต้องรับผิดชอบสูง
ทำงานภายใต้แรงกดดันอย่างต่อเนื่อง และการตัดสินใจในแต่ละครั้งอาจส่งผลกระทบต่อชีวิต
ความปลอดภัย หรืออนาคตของผู้อื่น โดยเฉพาะบุคลากรทางการแพทย์
ซึ่งมีหลักฐานทางวิชาการรองรับมากที่สุดว่ามีความเสี่ยงต่อภาวะเครียดเรื้อรัง (Chronic Stress)
และ ภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout Syndrome) สูงกว่าค่าเฉลี่ย
ของแรงงานในหลายสาขาอาชีพ ทั้งในประเทศไทยและในระดับสากล