เครื่องบินรบทิ้งระเบิดรุ่นแรก ที่ออกแบบและผลิตขึ้นโดยฝีมือคนไทย

เครื่องบินบริพัตร (Paribatra)
หรือชื่อทางราชการว่า เครื่องบินทิ้งระเบิดแบบที่ 2 (บ.ท.2)
(เครื่องบินลำแรกที่ออกแบบและผลิตโดยคนไทย และถูกใช้งานจริง)

ถือเป็นหนึ่งในหลักฐานสำคัญที่สุดของประวัติศาสตร์การบินไทย
เพราะเป็นเครื่องบินที่ได้รับการออกแบบและสร้างขึ้นโดยบุคลากรชาวไทยในประเทศ
และถูกนำเข้าประจำการใช้งานจริงในกิจการทหารอากาศของสยาม
ในยุคก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง เครื่องบินรุ่นนี้เริ่มพัฒนาขึ้น
ในช่วงปลายทศวรรษ 2460 โดยกรมอากาศยาน ซึ่งต่อมาคือรากฐานของกองทัพอากาศไทย
แสดงให้เห็นถึงความพยายามของไทยในการพัฒนาความสามารถด้านวิศวกรรมการบิน
จากเดิมที่ต้องพึ่งพาการจัดหาเครื่องบินจากต่างประเทศ
ไปสู่การสามารถออกแบบและสร้างอากาศยานได้ด้วยตนเอง

การออกแบบเครื่องบินบริพัตรเกิดขึ้นภายใต้การนำของ
นาวาอากาศโท หลวงเวชยันต์รังสฤษฎ์ (มุนี มหาสันทนะ) นายทหารช่างอากาศ
ผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนางานด้านวิศวกรรมอากาศยานของไทยในยุคนั้น
เครื่องบินบริพัตรเป็นเครื่องบินทิ้งระเบิดแบบปีกสองชั้น ใช้โครงสร้างตามเทคโนโลยีการบิน
ในช่วงทศวรรษ 1920 โดยใช้เครื่องยนต์นำเข้าจากต่างประเทศ แต่การออกแบบ
โครงสร้าง การผลิต และการประกอบดำเนินการโดยช่างไทย เครื่องบินต้นแบบ
ได้รับการทดสอบและประสบความสำเร็จ จึงได้รับการตั้งชื่อว่า “บริพัตร”
เพื่อถวายพระเกียรติแด่ สมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
ผู้ทรงมีบทบาทสำคัญต่อกิจการทหารและการพัฒนาประเทศในยุคนั้น

หลังจากสร้างสำเร็จ เครื่องบินบริพัตรถูกนำเข้าประจำการในกองทัพอากาศสยามจริง
ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องต้นแบบสำหรับทดลองเท่านั้น โดยถูกใช้งานในภารกิจทางทหาร
เช่น การฝึกบิน การลาดตระเวน และภารกิจทิ้งระเบิดตามขีดความสามารถ
ของเครื่องบินในยุคนั้น นอกจากนี้ เครื่องบินบริพัตรยังถูกใช้ในการแสดงศักยภาพ
ด้านการบินของไทยผ่านเที่ยวบินระยะไกลไปยังต่างประเทศ เช่น การเดินทางไปอินเดีย
ในปี พ.ศ. 2472 ซึ่งถือเป็นเหตุการณ์สำคัญที่สะท้อนถึงความสามารถของนักบิน
และเครื่องบินที่สร้างขึ้นเองของไทย อย่างไรก็ตาม ด้วยการพัฒนาอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีการบินโลก เครื่องบินบริพัตรจึงถูกปลดประจำการในเวลาต่อมาเมื่อมีเครื่องบินรุ่นใหม่เข้ามาทดแทน

ในด้านประวัติศาสตร์ เครื่องบินบริพัตรมีความสำคัญมากกว่า
การเป็นเพียงเครื่องบินทหารรุ่นหนึ่ง เพราะเป็นสัญลักษณ์ของความสามารถด้านวิศวกรรม
และอุตสาหกรรมการบินของไทยในยุคแรก ถือเป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าประเทศไทย
สามารถพัฒนาอากาศยานที่ออกแบบและผลิตภายในประเทศได้ ปัจจุบันเครื่องบินบริพัตร
ได้รับการอนุรักษ์และจัดแสดงที่ พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศและการบินแห่งชาติ
เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร เพื่อเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของจุดเริ่มต้น
การสร้างเครื่องบินโดยฝีมือคนไทย และเป็นหนึ่งในผลงานด้านเทคโนโลยี
ที่โดดเด่นที่สุดของไทยในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2