เปิดประวัติศาสตร์ฉบับย่อยง่าย: ทำไมทีมฟุตบอลแถบสแกนดิเนเวีย ถึงถูกเรียกว่า "ทัพไวกิ้ง"?

เวลาดูถ่ายทอดสดฟุตบอล ไม่ว่าจะเป็นทีมชาติ เดนมาร์ก, สวีเดน, นอร์เวย์ หรือ ไอซ์แลนด์ เรามักจะได้ยินนักพากย์เรียกว่า "ทัพนักเตะไวกิ้ง" อยู่บ่อย ๆ แถมแฟนบอลไอซ์แลนด์ยังมีท่าเชียร์ "Viking Clap" ปรบมือตบมือดัง "ฮู้!" กระหึ่มสนามจนเป็นไวรัลไปทั่วโลกอีก เคยสงสัยไหมว่า ทำไมดินแดนแถบนี้ถึงผูกพันกับคำว่า "ไวกิ้ง" ขนาดนั้น? แล้วชาวไวกิ้งตัวจริงในประวัติศาสตร์เขาเป็นใครกันแน่? วันนี้เราจะมาเจาะเวลาหาคำตอบแบบย่อยง่ายกัน

• สายเลือดและถิ่นกำเนิด (ที่มาของฉายาในโลกบอล)

เหตุผลแรกที่ตรงตัวที่สุดเลยก็คือ "ภูมิศาสตร์" เพราะประเทศในกลุ่มสแกนดิเนเวีย คือเดนมาร์ก นอร์เวย์ สวีเดน รวมไปถึงไอซ์แลนด์ คือดินแดนดั้งเดิมของชาวไวกิ้งในอดีตช่วงศตวรรษที่ 8–11 สื่อมวลชนและแฟนบอลทั่วโลกจึงนำคำว่า "ไวกิ้ง" มาใช้เป็นฉายาเรียกทีมฟุตบอลจากภูมิภาคนี้ เพื่อสื่อถึง ความดุดัน ความแข็งแกร่ง และจิตวิญญาณนักสู้ ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษนั่นเอง อย่างทีมชาติเดนมาร์กนอกจากฉายา "เดนนิช ไดนาไมต์" แล้ว ก็มักถูกเรียกว่า "ทีมลูกหลานไวกิ้ง" อยู่เสมอ 

• คำว่า "ไวกิ้ง" จริง ๆ แล้วไม่ใช่ชื่อชนเผ่า

พอพูดถึงไวกิ้ง หลายคนคิดว่าเป็นชื่อชนเผ่าเหมือนชาวโรมันหรืออียิปต์ แต่นั่นคือความเข้าใจผิด เพราะคำว่า "Viking" ในภาษาโบราณ เป็นคำกริยาที่แปลว่า "การออกเรือไปปล้นหรือค้าขาย" ซึ่งชาวสแกนดิเนเวียยุคนั้น ส่วนใหญ่จริง ๆ เป็นชาวนา ชาวประมง และช่างฝีมือที่อยู่อย่างสงบ ส่วนคนที่จะถูกเรียกว่าไวกิ้ง คือคนที่แล่นเรือออกไปท่องโลกภายนอกต่างหาก แถมภาพจำเรื่อง "หมวกติดเขา" ที่แฟนบอลชอบใส่มาเชียร์ แท้จริงแล้วในประวัติศาสตร์หมวกไวกิ้งไม่มีเขา มันเป็นแค่หมวกเหล็กหรือหนังเรียบ ๆ ส่วนหมวกมีเขาเป็นสิ่งที่ศิลปินแต่งเติมขึ้นมาในยุคหลังเพื่อความเท่เฉย ๆ 

• ยอดนักเดินเรือ ผู้ไปถึงอเมริกาก่อนโคลัมบัส

ความยอดเยี่ยมของชาวไวกิ้งที่ทำให้คนรุ่นหลังยกย่อง ไม่ใช่แค่เรื่องการรบ แต่คือ "เทคโนโลยีการสร้างเรือ" พวกเขามีเรือที่เรียกว่า "Longship" (เรือยาว) ที่ออกแบบให้แล่นได้ทั้งในมหาสมุทรคลื่นแรง และล่องเข้าไปในแม่น้ำสายเล็ก ๆ ที่น้ำตื้นได้ ด้วยเรือนี้เอง ทำให้พวกเขาล่องเรือไปไกลมาก ตั้งแต่ไอซ์แลนด์ กรีนแลนด์ และสำรวจไปถึง ทวีปอเมริกาเหนือ ก่อนที่ คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส จะค้นพบหลายร้อยปีเลยทีเดียว 

• เทพเจ้านอร์ส และตำนานความกล้าหาญ

อีกหนึ่งเหตุผลที่คอกีฬาชอบนำไวกิ้งมาเปรียบเปรย คือเรื่อง "จิตวิญญาณความใจสู้"  โดยชาวไวกิ้งนับถือเทพเจ้านอร์ส แบบที่เราเห็นในหนัง Marvel อย่าง โอดิน และ ธอร์ พวกเขามีความเชื่อว่า "หากนักรบคนไหนสู้สุดใจจนตัวตายในสมรภูมิ วิญญาณจะได้ไปสู่วัลฮัลลา (Valhalla)" เพื่อร่วมเฉลิมฉลองกับเหล่าเทพ ความเชื่อนี้เลยทำให้พวกเขากลายเป็นนักรบที่ไม่เคยกลัวตาย และกลายเป็นสัญลักษณ์ของความใจสู้มาจนถึงสนามฟุตบอลในยุคปัจจุบัน 

• จากตำนาน สู่ไวรัลระดับโลกอย่าง "Viking Clap"

ปิดท้ายด้วยเรื่องฟุตบอลที่แฟนบอลจำได้ดีที่สุด ในศึกฟุตบอลโลกและยูโรช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทีมชาติ ไอซ์แลนด์ ได้สร้างปรากฏการณ์นำท่าเชียร์ Viking Clap ซึ่งก็คือการยืนปรบมือเหนือหัวพร้อมส่งเสียง "ฮู้!" เป็นจังหวะพร้อมกันทั้งสนาม มาใช้ เสียงปรบมือที่ดังก้องและทรงพลังนั้น ชวนให้นึกถึงเสียงกลองรบของนักรบไวกิ้งยุคโบราณ จนสโมสรฟุตบอลทั่วโลกต้องนำท่านี้ไปใช้เชียร์ตาม ๆ กัน

สรุปแล้ว การที่ทีมฟุตบอลแถบสแกนดิเนเวียถูกเรียกว่า "ทัพไวกิ้ง" ก็เพราะพวกเขาสืบเชื้อสายมาจากดินแดนแห่งนี้ และนำเอาประวัติศาสตร์ ความแข็งแกร่ง รวมถึงจิตวิญญาณนักสู้มาเป็นเอกลักษณ์ของทีมนั่นเอง แล้วเพื่อน ๆ ล่ะ เวลาเชียร์ทีมชาติแถบสแกนดิเนเวีย เชียร์ทีมไหนกันอยู่บ้าง? เชียร์เดนมาร์ก สวีเดน หรือชอบท่าเชียร์ของไอซ์แลนด์ คอมเมนต์มาคุยกันได้เลย

 Q&A

Q1: ไวกิ้งมีระบบกฎหมายและการเมืองไหม หรือใช้กำลังตัดสินอย่างเดียว?

A1: มีระบบกฎหมายที่เข้มงวดมาก พวกเขามีสภาที่เรียกว่า "ทิง" (Thing) เป็นการชุมนุมของชาวเมืองเพื่อตัดสินคดีความ ออกกฎหมาย และลงโทษผู้กระทำผิด โดยสภา Althing ของไอซ์แลนด์ที่ตั้งโดยชาวไวกิ้งในปี ค.ศ. 930 ก็ถือเป็นรัฐสภาที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังคงเปิดใช้งานอยู่ถึงปัจจุบัน

Q2: ยุคสมัยของไวกิ้งสิ้นสุดลงอย่างไร และเมื่อไหร่?

A2: ยุคไวกิ้งสิ้นสุดลงราว คริสตศตวรรษที่ 11 (ประมาณ ค.ศ. 1066) จากการพ่ายแพ้ในสงครามใหญ่ที่อังกฤษ (Battle of Stamford Bridge) ประกอบกับการรับเอา ศาสนาคริสต์ เข้ามา ทำให้วิถีชีวิตดั้งเดิมและวัฒนธรรมการออกเรือปล้นค่อย ๆ สลายตัวกลายเป็นอาณาจักรยุโรปยุคใหม่

Q3: ศพของชาวไวกิ้งถูกเผาบนเรือลอยทะเลทุกคนจริงไหม?

A3: ไม่ใช่ทุกคน การพิธีศพบนเรือแล้วจุดไฟลอยทะเล หรือการฝังเรือลงในดิน (Ship burial) เป็นพิธีระดับกษัตริย์ แม่ทัพ หรือคนชั้นสูงที่มีฐานะร่ำรวยมากเท่านั้น ส่วนชาวบ้านไวกิ้งทั่วไปจะใช้วิธีฝังดินธรรมดา แล้วเอาหินมาเรียงเป็นรูปทรงเรือไว้บนกลบฝังแทน