จังหวัดที่ไม่มีเพื่อนบ้านทางพื้นดิน เพียงหนึ่งเดียวในประเทศไทย

ภูเก็ต จังหวัดที่ “ไม่มีเพื่อนบ้าน” หนึ่งเดียวในประเทศไทย

ประเทศไทยมีทั้งหมด 77 จังหวัด หากนับกรุงเทพมหานครรวมอยู่ด้วย
แต่ละจังหวัดมีลักษณะภูมิประเทศและเขตแดนแตกต่างกันออกไป
จังหวัดส่วนใหญ่จะมีพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดข้างเคียงอย่างน้อยหนึ่งจังหวัด
ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อกันผ่านแนวเขตแดนบนพื้นดินหรือในบางกรณีมีพื้นที่
ที่เชื่อมต่อกันตามลักษณะภูมิประเทศ แต่ จังหวัดภูเก็ตมีลักษณะพิเศษกว่าจังหวัดอื่น
เพราะไม่มีพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดใดทางบกโดยตรง แม้จะมีพังงาอยู่ใกล้ทางด้านเหนือ
และกระบี่อยู่ทางด้านตะวันออกก็ตาม จึงสามารถเรียกในเชิงเกร็ดภูมิศาสตร์ได้ว่าเป็น
“จังหวัดที่ไม่มีเพื่อนบ้านทางบก” หนึ่งเดียวของประเทศไทย

ภูเก็ตเป็นจังหวัดเกาะที่มีลักษณะทางภูมิศาสตร์โดดเด่น

ภูเก็ตตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลอันดามันทางภาคใต้ของประเทศไทย
โดยพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดอยู่บนเกาะภูเก็ต ซึ่งเป็นเกาะขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่
ประมาณ 543 ตารางกิโลเมตร และมีเกาะบริวารอีกหลายสิบเกาะอยู่โดยรอบ
ลักษณะทางภูมิศาสตร์เช่นนี้ทำให้พื้นที่ของภูเก็ตถูกล้อมรอบด้วยทะเลทั้งหมด
แตกต่างจากจังหวัดบนแผ่นดินใหญ่ที่มักมีแนวเขตติดต่อกับจังหวัดอื่นต่อเนื่องกันเป็นผืนเดียว
ภูมิประเทศดังกล่าวยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ภูเก็ตมีเอกลักษณ์ด้านการท่องเที่ยว
เพราะมีทั้งชายหาด อ่าว เกาะ และพื้นที่ทางทะเลจำนวนมาก ขณะเดียวกันก็เป็นเหตุผลสำคัญ
ที่ทำให้ภูเก็ตไม่มีแนวเขตแดนทางบกติดต่อกับจังหวัดอื่นโดยตรง

จังหวัดที่อยู่ใกล้ภูเก็ตที่สุดคือพังงา แต่ไม่ได้มีเขตแดนทางบกร่วมกัน

หากมองจากแผนที่ประเทศไทย จะเห็นว่าภูเก็ตอยู่ใกล้กับ จังหวัดพังงา มากที่สุด
โดยเฉพาะบริเวณตอนเหนือของเกาะภูเก็ตซึ่งเชื่อมต่อกับแผ่นดินใหญ่
ผ่านพื้นที่บริเวณช่องปากพระ อย่างไรก็ตาม ในทางภูมิศาสตร์และการแบ่งเขตการปกครอง
ภูเก็ตกับพังงายังคงมีผืนน้ำคั่นอยู่ จึงไม่ได้ถือว่าเป็นจังหวัดที่มีเขตแดนทางบกติดต่อกันโดยตรง
นอกจากนี้ทางด้านตะวันออกของภูเก็ตยังอยู่ใกล้กับจังหวัดกระบี่ โดยมีทะเลอันดามัน
และพื้นที่ทางทะเลเป็นตัวคั่นกลาง ทำให้เมื่อพิจารณาเฉพาะ “พรมแดนทางบก”
ภูเก็ตจึงไม่มีจังหวัดเพื่อนบ้านเลย แม้ว่าจะมีจังหวัดอื่นอยู่ในระยะใกล้มากก็ตาม

การมีสะพานสารสินไม่ได้ทำให้ภูเก็ตมีเขตแดนทางบกกับพังงา

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ ภูเก็ตสามารถเดินทางเชื่อมต่อกับจังหวัดพังงา
และแผ่นดินใหญ่ได้โดยรถยนต์ผ่าน สะพานสารสิน และสะพานที่สร้างขึ้นเพิ่มเติม
ในบริเวณใกล้เคียง ทำให้ในชีวิตประจำวันอาจรู้สึกว่าภูเก็ต “ติดกับ” พังงา
เพราะสามารถขับรถข้ามจากจังหวัดหนึ่งไปอีกจังหวัดหนึ่งได้โดยตรง
แต่ในทางภูมิศาสตร์ สะพานเป็นเพียงสิ่งก่อสร้างที่พาดผ่านช่องน้ำ
ไม่ได้ทำให้พื้นที่แผ่นดินของสองจังหวัดกลายเป็นผืนเดียวกัน ดังนั้นแม้จะมีถนน
และสะพานเชื่อมต่อกันอย่างสะดวก แต่เมื่อพิจารณาเส้นเขตจังหวัดตามสภาพภูมิศาสตร์
ภูเก็ตก็ยังคงเป็นจังหวัดที่ไม่มีเขตแดนทางบกติดต่อกับจังหวัดอื่น

คำว่า “ไม่มีเพื่อนบ้าน” หมายถึงไม่มีจังหวัดที่มีเขตแดนทางบกร่วมกัน

คำว่า “จังหวัดที่ไม่มีเพื่อนบ้าน” ในบทความนี้เป็นการพูดถึง “เพื่อนบ้านทางบก”
ไม่ใช่หมายความว่าภูเก็ตไม่มีจังหวัดอื่นอยู่ใกล้เคียงเลย เพราะในความเป็นจริง
ภูเก็ตมีพังงาและกระบี่อยู่ในบริเวณใกล้เคียง และการเดินทางระหว่างภูเก็ตกับจังหวัดเหล่านี้
ก็ทำได้สะดวกมาก แต่หากใช้เกณฑ์ว่า จังหวัดสองจังหวัดจะถือว่าเป็น “จังหวัดเพื่อนบ้าน”
ก็ต่อเมื่อมีพื้นที่หรือแนวเขตทางบกติดต่อกัน ภูเก็ตจะไม่เข้าข่ายดังกล่าว
เพราะพื้นที่จังหวัดถูกแยกออกจากจังหวัดอื่นด้วยทะเลและผืนน้ำ จึงกลายเป็นกรณี
ที่มีความโดดเด่นเป็นพิเศษในแผนที่การปกครองของประเทศไทย

ภูเก็ตมีขนาดไม่ใหญ่ แต่มีความสำคัญระดับประเทศ

แม้จังหวัดภูเก็ตจะมีพื้นที่ไม่มากเมื่อเทียบกับจังหวัดขนาดใหญ่ของประเทศไทย
แต่กลับมีบทบาททางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวสูงมาก ภูเก็ตเป็นหนึ่งใน
จุดหมายปลายทางสำคัญของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ
มีชื่อเสียงจากชายหาด เกาะต่าง ๆ รีสอร์ต โรงแรม ร้านอาหาร และกิจกรรมทางทะเลจำนวนมาก
นอกจากนี้ยังมี ท่าอากาศยานนานาชาติภูเก็ต ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ
ที่รองรับนักท่องเที่ยวจากทั่วโลก ทำให้จังหวัดที่มีลักษณะเป็นเกาะ
และไม่มีพรมแดนทางบกกับจังหวัดอื่น กลับกลายเป็นหนึ่งในพื้นที่
ที่มีความเชื่อมโยงกับภูมิภาคและนานาชาติอย่างสูง

สะพานและระบบคมนาคมทำให้ภูเก็ตไม่รู้สึกเหมือนเป็นเกาะที่แยกขาดจากแผ่นดิน

แม้ภูเก็ตจะไม่มีเขตแดนทางบกกับจังหวัดใด แต่ระบบคมนาคมสมัยใหม่
ทำให้การเดินทางเข้าออกจังหวัดมีความสะดวกอย่างมาก ผู้เดินทางทางรถยนต์
สามารถข้ามสะพานสารสินจากฝั่งพังงาเข้าสู่ภูเก็ตได้ ขณะที่การเดินทางทางอากาศ
ก็มีเที่ยวบินเชื่อมต่อกับกรุงเทพฯ และเมืองสำคัญทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง
ส่วนการเดินทางทางทะเลก็มีท่าเรือและเส้นทางเรือไปยังเกาะและพื้นที่ชายฝั่งใกล้เคียง
ดังนั้นในทางกายภาพภูเก็ตอาจถูกแยกออกจากแผ่นดินใหญ่ด้วยน้ำ
แต่ในทางเศรษฐกิจ สังคม และคมนาคม ภูเก็ตกลับเชื่อมโยงกับพื้นที่อื่นอย่างใกล้ชิดมาก

ความเป็น “จังหวัดไร้เพื่อนบ้านทางบก” ทำให้ภูเก็ตแตกต่างจากจังหวัดอื่น

หากลองไล่ดูจังหวัดต่าง ๆ ของประเทศไทย จะพบว่าจังหวัดส่วนใหญ่
มีจังหวัดข้างเคียงอย่างน้อยหนึ่งจังหวัด เช่น เชียงใหม่มีพื้นที่ติดต่อกับหลายจังหวัดในภาคเหนือ
นครราชสีมามีจังหวัดรอบข้างหลายแห่ง หรือจังหวัดชายฝั่งอื่น ๆ
เช่น ชลบุรี ระยอง และเพชรบุรี ก็ยังมีพื้นที่แผ่นดินเชื่อมต่อกับจังหวัดอื่นอย่างชัดเจน
ภูเก็ตจึงแตกต่างออกไป เพราะลักษณะการเป็นจังหวัดเกาะทำให้ไม่มีเส้นเขตแดนทางบก
กับจังหวัดใดเลย แม้จะตั้งอยู่ไม่ไกลจากจังหวัดพังงาและกระบี่ก็ตาม