จังหวัดในประเทศไทย ที่มีสัดส่วนคนจนอาศัยอยู่มากที่สุด

5 จังหวัด ที่มี “สัดส่วนคนจน”
สูงที่สุดในประเทศไทย ปี 2567

ประเทศไทยยังคงมีความแตกต่างด้านฐานะทางเศรษฐกิจระหว่างพื้นที่ค่อนข้างมาก
แม้ภาพรวมความยากจนของประเทศจะลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับหลายทศวรรษก่อน
สำหรับการจัดอันดับนี้ใช้ข้อมูลสัดส่วนคนจนด้านรายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภค
ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)
ปี พ.ศ. 2567 ซึ่งเป็นการพิจารณาว่าประชากรมีระดับรายจ่ายเพื่อการดำรงชีพ
ต่ำกว่าเส้นความยากจนหรือไม่ ไม่ใช่การนับเฉพาะผู้มีรายได้น้อยหรือผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ
ดังนั้น “สัดส่วนคนจน” จึงเป็นตัวชี้วัดเฉพาะตามนิยามทางสถิติของ สศช.

แม่ฮ่องสอน
— 25.69%
จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดของประเทศไทยในปี 2567
ที่ 25.69% หรือประมาณหนึ่งในสี่ของประชากรตามฐานการประเมินความยากจนของ สศช.
จังหวัดนี้มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูง พื้นที่จำนวนมากเข้าถึงได้ยาก
และมีชุมชนกระจายตัวตามพื้นที่ห่างไกล ซึ่งเป็นบริบทสำคัญต่อการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐาน
ตลาดแรงงาน และบริการของรัฐ ที่น่าสนใจคือแม่ฮ่องสอนไม่ได้อยู่ในอันดับสูงเพียงปีเดียว
แต่ปรากฏในกลุ่มจังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดของประเทศซ้ำหลายครั้ง
โดยปี 2565 มีสัดส่วนคนจน 24.64% ก่อนลดลงอย่างมากเหลือ 12.49% ในปี 2566
แล้วเพิ่มกลับขึ้นมาเป็น 25.69% ในปี 2567 การเปลี่ยนแปลงที่มากเช่นนี้
ยังสะท้อนว่าตัวเลขระดับจังหวัดสามารถผันผวนจากภาวะเศรษฐกิจ
และข้อจำกัดของข้อมูลตัวอย่างในแต่ละปี จึงควรมองแนวโน้มหลายปีประกอบกัน
มากกว่าตีความจากปีเดียว อย่างไรก็ตาม ในข้อมูลล่าสุดแม่ฮ่องสอน
ยังคงเป็นจังหวัดที่มีความยากจนหนาแน่นที่สุดของประเทศอย่างชัดเจน

ยะลา
— 25.41%
จังหวัดยะลา อยู่ในอันดับ 2 ด้วยสัดส่วนคนจน 25.41% ต่ำกว่าแม่ฮ่องสอน
เพียง 0.28 จุดเปอร์เซ็นต์ หมายความว่าตามเกณฑ์ดังกล่าวมีประชากรราวหนึ่งในสี่
อยู่ต่ำกว่าเส้นความยากจน สิ่งที่โดดเด่นคือในปี 2566 ยะลามีสัดส่วนคนจนเพียง 9.01%
และอยู่ในอันดับ 9 ของประเทศ แต่ปีถัดมาตัวเลขเพิ่มขึ้นเป็น 25.41%
และขยับขึ้นมาเป็นอันดับ 2 จึงเป็นอีกกรณีที่ควรอ่านข้อมูลแบบหลายปีประกอบกัน
ล่าสุด สศช. ยังกล่าวถึงความยากจนเรื้อรังในยะลา ว่ามีความเชื่อมโยงกับประเด็น
ด้านคุณภาพการเรียนรู้ สุขภาพ และโอกาสทางเศรษฐกิจของประชากรบางกลุ่ม
โดยมีความพยายามใช้ข้อมูลระดับพื้นที่ในการออกแบบโครงการด้านการศึกษา
การสร้างทักษะ และสุขภาพให้ตรงกับปัญหาของประชาชนมากขึ้น
นอกจากนี้ เมื่อพิจารณาร่วมกับปัตตานีและนราธิวาส จะเห็นการกระจุกตัว
ของจังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงในพื้นที่ชายแดนภาคใต้อย่างเด่นชัด

ปัตตานี
— 25.39%
จังหวัดปัตตานี มีสัดส่วนคนจน 25.39% สูงเป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย
และแทบไม่แตกต่างจากยะลาที่ 25.41% โดยห่างกันเพียง 0.02 จุดเปอร์เซ็นต์ เท่านั้น
จุดสำคัญของปัตตานีคือปัญหาความยากจนมีลักษณะต่อเนื่องมากกว่าการเพิ่มขึ้นเฉพาะปี
โดยปี 2565 จังหวัดมีสัดส่วนคนจน 24.23% และในปี 2566
อยู่ที่ 23.36% ก่อนเพิ่มเป็น 25.39% ในปี 2567 ทำให้ปัตตานียังคงอยู่ในกลุ่มบนสุดต่อเนื่อง
ข้อมูลเชิงพื้นที่ของ สศช. ยังชี้ให้เห็นปัญหาที่เกี่ยวพันกันหลายด้าน
เช่น การมีงานทำของประชากรกลุ่มเปราะบาง โอกาสในการเข้าถึงการฝึกทักษะอาชีพ
ตลอดจนพัฒนาการและโภชนาการของเด็กปฐมวัย จึงทำให้การแก้ความยากจนของจังหวัด
ไม่สามารถพิจารณาเฉพาะเรื่องรายได้อย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับการศึกษา
สุขภาพ การจ้างงาน และโอกาสในการพัฒนาทักษะของประชากรด้วย ปัตตานี
จึงเป็นตัวอย่างชัดเจนของจังหวัดที่มีปัญหาความยากจนเชิงโครงสร้างและต่อเนื่องหลายปี

นราธิวาส
— 21.17%
จังหวัดนราธิวาส มีสัดส่วนคนจน 21.17% สูงเป็นอันดับ 4 ของประเทศ
หรือมากกว่าหนึ่งในห้าของประชากรตามเกณฑ์ความยากจนด้านรายจ่าย
นราธิวาสมีลักษณะคล้ายปัตตานีตรงที่ไม่ได้ปรากฏอยู่ในกลุ่มบนสุดเพียงชั่วคราว
แต่มีสัดส่วนคนจนสูงต่อเนื่อง โดยปี 2565 อยู่ที่ 19.25% ปี 2566 อยู่ที่ 19.12%
และเพิ่มเป็น 21.17% ในปี 2567 เมื่อรวมตัวเลขของนราธิวาสเข้ากับยะลา 25.41%
และปัตตานี 25.39% จะพบว่า 3 ใน 4 จังหวัดแรกของประเทศไทยอยู่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
สะท้อนการกระจุกตัวของความยากจนเชิงพื้นที่ที่ค่อนข้างชัดเจน อย่างไรก็ตาม
ตัวเลขเหล่านี้ควรถูกใช้เพื่ออธิบายสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและสังคมในระดับพื้นที่
ไม่ควรนำไปเหมารวมถึงฐานะของประชาชนทุกคนในจังหวัด
เพราะยังมีความแตกต่างอย่างมากระหว่างครัวเรือน อำเภอ
เขตเมือง และชนบทภายในจังหวัดเดียวกัน

อุบลราชธานี
— 20.34%
จังหวัดอุบลราชธานี มีสัดส่วนคนจน 20.34% สูงเป็นอันดับ 5 ของประเทศไทย
และเป็นจังหวัดจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ติด 5 อันดับแรกในปี 2567
ความน่าสนใจของอุบลราชธานีคือเป็นจังหวัดขนาดใหญ่ มีทั้งเขตเมือง
พื้นที่เกษตรกรรม และชุมชนชนบทจำนวนมาก ทำให้สถานการณ์ทางเศรษฐกิจภายในจังหวัด
มีความหลากหลายสูง ตัวเลข 20.34% จึงไม่ได้หมายความว่า
ประชากรหนึ่งในห้าของทุกอำเภอมีสถานะเหมือนกัน แต่เป็นค่าประมาณในระดับจังหวัด
ตามวิธีการวัดของ สศช. เมื่อเปรียบเทียบกับอันดับ 6 จะเห็นช่องว่างค่อนข้างมาก
เพราะสระแก้วอยู่ที่ 16.00% ตามด้วยพัทลุง 15.74%, ศรีสะเกษ 14.08%,
เชียงราย 13.69% และตาก 13.37% การที่อุบลราชธานีขึ้นมาอยู่ที่ 20.34%
จึงทำให้จังหวัดแยกออกจากกลุ่มอันดับถัดไปค่อนข้างชัด
และยังสะท้อนว่าปัญหาความยากจนไม่ได้กระจุกตัวเฉพาะภาค