อาหารที่ลงท้าย สูตรฮ่องเต้ คืออะไรต่างจากธรรมดายังไง?

หากคุณเคยได้ยินชื่ออาหารที่มีคำว่า "ฮ่องเต้" หรือ "สูตรฮ่องเต้" ต่อท้าย คุณอาจสงสัยว่าอาหารเหล่านี้มีความพิเศษอย่างไร ทำไมถึงได้รับการขนานนามด้วยชื่อของผู้ปกครองสูงสุดของจีนอย่าง "ฮ่องเต้" บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับอาหารสูตรฮ่องเต้ที่มีประวัติความเป็นมาอันน่าสนใจและมีเอกลักษณ์พิเศษแตกต่างจากอาหารทั่วไป

ความหมายของอาหารสูตรฮ่องเต้

อาหารที่ลงท้ายด้วยคำว่า "ฮ่องเต้" หรือ "สูตรฮ่องเต้" โดยทั่วไปหมายถึงอาหารที่มีที่มาจากราชสำนักจีนในอดีต หรืออาหารที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อจักรพรรดิจีนโดยเฉพาะ พระกระยาหารของจักรพรรดิในราชสำนักจีนบางราชวงศ์มีความหรูหรามาก ซึ่งทำให้อาหารในราชสำนักมีความพิเศษทั้งในด้านวัตถุดิบและกรรมวิธีการปรุง

"ฮ่องเต้" หรือจักรพรรดิจีน เป็นประมุขสูงสุดของจักรวรรดิจีน ซึ่งได้รับการเคารพในฐานะ "โอรสแห่งสวรรค์" คือเปรียบเสมือนได้รับอำนาจจากสวรรค์มาปกครองประชาชน ด้วยสถานะอันสูงส่งนี้ อาหารที่เตรียมไว้สำหรับฮ่องเต้จึงต้องมีคุณภาพดีที่สุดและผ่านการคัดสรรมาอย่างพิถีพิถัน

ลักษณะพิเศษของอาหารสูตรฮ่องเต้

อาหารสูตรฮ่องเต้มีความแตกต่างจากอาหารทั่วไปหลายประการ ดังนี้

1. วัตถุดิบพิเศษและหายาก

อาหารสูตรฮ่องเต้มักใช้วัตถุดิบชั้นเลิศที่หายากและมีราคาแพง ในอดีตเป็นวัตถุดิบที่คนในวังเท่านั้นจะได้รับประทาน เนื่องจากเป็นสิ่งที่หามาได้ยากหรือต้องนำเข้าจากต่างแดน

ตัวอย่างวัตถุดิบพิเศษที่มักใช้ในอาหารสูตรฮ่องเต้ เช่น:

• หูฉลาม ปลิงทะเล เป๋าฮื้อ กระเพาะปลา
• สมุนไพรจีนมีคุณค่าสูง เช่น โสม ถั่งเช่า เก๋ากี้
• รังนก เขากวางอ่อน แฮมยูนนาน
• เห็ดหอม หอยเชลล์ และไก่คุณภาพดี

2. กรรมวิธีการปรุงที่ซับซ้อนพิเศษ

อาหารสูตรฮ่องเต้มักมีวิธีการปรุงที่ซับซ้อนและใช้เวลานาน เพื่อให้ได้รสชาติที่สมบูรณ์และกลมกล่อม โดยมักเน้นเทคนิคการปรุงอาหารขั้นสูง เช่น:

• การเคี่ยวและตุ๋นรวมกันนานนับชั่วโมง
• การหมัก การรมควัน หรือการบ่มด้วยวิธีพิเศษ
• ในอดีตมีการใช้ไหซองขัดฝาด้วยไม้ไผ่ เคี่ยวไฟอ่อนๆ 8-10 ชั่วโมง

3. คุณค่าทางโภชนาการสูง

อาหารสูตรฮ่องเต้มักมีการคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการและสรรพคุณทางยา เชื่อว่าเมื่อรับประทานแล้วจะบำรุงร่างกาย ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดอาหารเป็นยาของจีน อาหารเหล่านี้มักอุดมไปด้วย:

• โปรตีนคุณภาพสูง
• แคลเซียมและแร่ธาตุที่สำคัญ
• วิตามินหลากหลายชนิด
• สารต้านอนุมูลอิสระ

4. การนำเสนอที่สวยงาม

อาหารสูตรฮ่องเต้ให้ความสำคัญกับการนำเสนอและความสวยงามของอาหาร แค่ได้เห็นรายชื่อเมนูก็น่าตื่นเต้น ยังไม่ต้องเอ่ยถึงการลิ้มลองรส การจัดวางองค์ประกอบอาหารมักมีความประณีตและมีความหมายเชิงสัญลักษณ์

ตัวอย่างอาหารสูตรฮ่องเต้ที่มีชื่อเสียง

1. พระกระโดดกำแพง (Buddha Jumps Over the Wall)

หนึ่งในอาหารสูตรฮ่องเต้ที่มีชื่อเสียงโด่งดังที่สุด พระกระโดดกำแพงเป็นสุดยอดอาหารจีนที่รวบรวมวัตถุดิบชั้นเลิศมาเคี่ยวและตุ๋นรวมกันนานนับชั่วโมง

สาเหตุที่เรียกว่า "พระกระโดดกำแพง" เพราะแต่ก่อนเป็นสูตรอาหารของฮ่องเต้ ด้วยกรรมวิธีและวัตถุดิบที่หายาก ทำให้มีกลิ่นหอมมาก จนพระที่อยู่นอกวังถึงกับทนไม่ไหวต้องกระโดดกำแพงเข้ามากิน

ปัจจุบันพระกระโดดกำแพงมักจำหน่ายในภัตตาคารจีนชั้นสูง ด้วยราคาที่ค่อนข้างสูงเนื่องจากวัตถุดิบพิเศษที่ใช้

2. ผักกาดฮ่องเต้/กวางตุ้งฮ่องเต้

ผักกาดฮ่องเต้หรือกวางตุ้งฮ่องเต้เป็นผักที่มีวิตามินสูง โดยเฉพาะวิตามินเอ วิตามินซี แคลเซียม และฟอสฟอรัส มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน ญี่ปุ่น และเอเชียกลาง

อาหารที่ใช้ผักกาดฮ่องเต้หรือกวางตุ้งฮ่องเต้เป็นวัตถุดิบหลักมักปรุงด้วยวิธีการผัดร่วมกับเครื่องปรุงรสเช่น น้ำมันหอย ซีอิ๊วขาว น้ำตาล และกระเทียม บางสูตรอาจเพิ่มเนื้อสัตว์ เช่น หมูสับ หรือกุ้ง

ความแตกต่างของอาหารสูตรฮ่องเต้กับอาหารทั่วไป

1. ด้านวัตถุดิบ

อาหารทั่วไปใช้วัตถุดิบที่หาได้ง่ายตามท้องตลาด แต่อาหารสูตรฮ่องเต้จะใช้วัตถุดิบพิเศษที่มีคุณภาพสูงและหายาก

2. ด้านกรรมวิธีการปรุง

อาหารสูตรฮ่องเต้มีกระบวนการปรุงที่พิถีพิถันกว่า ในราชสำนักมีห้องเครื่องเฉพาะและเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบเฉพาะด้าน แม้แต่เรื่องชาก็มีเจ้าหน้าที่ถึง 300 คน ในขณะที่อาหารทั่วไปมีขั้นตอนที่เรียบง่ายกว่ามาก

3. ด้านปริมาณและความหลากหลาย

อาหารของฮ่องเต้ในแต่ละมื้อมีมากถึง 75 อย่าง และยังแบ่งตามเวลาอย่างชัดเจน ฮ่องเต้เสวยพระกระยาหารหนัก 2 มื้อ คือมื้อเช้าตอนหกหรือเจ็ดโมง และมื้อค่ำประมาณบ่ายโมงครึ่ง

4. ด้านความหมายและคุณค่า

อาหารสูตรฮ่องเต้มักแฝงความหมายมงคลและความปรารถนาดี มีการจัดวางอย่างประณีตและมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมและความเชื่อของจีนได้เป็นอย่างดี

อาหารสูตรฮ่องเต้ในปัจจุบัน

ปัจจุบันมีภัตตาคารที่นำเสนออาหารเลียนแบบฮ่องเต้จีนให้คนทั่วไปได้ลิ้มลอง แม้จะไม่สามารถทำเหมือนต้นฉบับได้ทั้งหมด แต่ก็พยายามรักษาเอกลักษณ์และคุณค่าของอาหารสูตรฮ่องเต้ไว้

ในประเทศไทยก็มีร้านอาหารจีนระดับหรูที่เสิร์ฟอาหารตำรับฮ่องเต้ ทำให้คนไทยมีโอกาสได้ลิ้มลองรสชาติของอาหารที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน

สรุปอาหารฮ่องเต้ คืออะไร

อาหารที่ลงท้ายสูตรฮ่องเต้ไม่ได้เป็นเพียงอาหารธรรมดา แต่เป็นงานศิลปะของการปรุงอาหารที่ผสมผสานวัตถุดิบชั้นเลิศ กรรมวิธีที่ซับซ้อน และคุณค่าทางโภชนาการเข้าไว้ด้วยกัน อาหารเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์อันยาวนานของจีน และยังคงได้รับความนิยมมาจนถึงปัจจุบัน

การเรียนรู้เกี่ยวกับอาหารสูตรฮ่องเต้ไม่เพียงช่วยให้เราเข้าใจวัฒนธรรมการกินของจีนมากขึ้น แต่ยังเปิดโอกาสให้เราได้ชื่นชมและซาบซึ้งกับศิลปะการปรุงอาหารที่สืบทอดมาหลายพันปี